Adhyaya 361
અધ્યાય ૩૬૧માં ઈશ્વર–દેવી સંવાદરૂપે સંક્ષિપ્ત તીર્થ-ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સાધકને હિરણ્યાતટ તરફ જવા કહેવામાં આવે છે અને ત્યાં ‘ઘટિકાસ્થાન’ નામનું વિશેષ સ્થાન દર્શાવવામાં આવે છે, જે પૂર્વે એક સિદ્ધ ઋષિ સાથે સંકળાયેલું હતું. આ સ્થળની પવિત્રતા મૃકંડુની યોગસિદ્ધિથી સ્થાપિત થઈ હોવાનું કહે છે. તેમણે ધ્યાન-યોગ દ્વારા—એક નાડી-પરિમાણમાં જ ફળસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થયાનો ઉલ્લેખ કરીને—એ જ સ્થળે લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી. આ લિંગ ‘માર્કંડેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ છે; તેના દર્શન અને પૂજા માત્રથી સર્વ પાપોનું ઉપશમન/નાશ થાય છે એમ ગ્રંથ પ્રગટ કરે છે. અધ્યાયનો ભાવ એ છે કે આંતરિક તપસ્યા અને લોકસુલભ ભક્તિ-સેવા એકત્ર થઈ પ્રભાસક્ષેત્રનું સૂક્ષ્મ તીર્થ-નકશો યાત્રા-માર્ગદર્શિકા રૂપે રજૂ કરે છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यातटसंस्थितम् । घटिकास्थानमिति च यत्र सिद्धः पुरा ऋषिः
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, હિરણ્યા નદીના કાંઠે સ્થિત ‘ઘટિકાસ્થાન’ નામે પ્રસિદ્ધ સ્થાને જવું જોઈએ, જ્યાં પ્રાચીનકાળે એક ઋષિએ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી।
Verse 2
नाड्यैकया मृकण्डस्तु ध्यानयोगाद्वरानने । तत्रैव स्थापितं लिंगं मार्कंडेश्वरनामतः । सर्वपापोपशमनं दर्शनात्पूजनादपि
હે વરાનને! મૃકંડે ધ્યાનયોગના બળથી એક જ નાડી-ક્ષણમાં ત્યાં જ માર્કંડેશ્વર નામે લિંગ સ્થાપ્યું. તેના દર્શન અને પૂજન માત્રથી સર્વ પાપો શમન પામે છે.
Verse 360
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मार्कंडेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षष्ट्युत्तर त्रिशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘માર્કંડેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૩૬૧મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.