Adhyaya 352
ઈશ્વર દેવીને દિશાનિર્દેશ સાથે તીર્થયાત્રાનું વિધાન કહે છે—દુર્ગા-કૂટના દક્ષિણમાં નિશ્ચિત અંતરે સુપર્ણેલા તીર્થ અને તેની સાથેનું ભૈરવી-સ્થાન આવેલું છે. પછી તીર્થની ઉત્પત્તિ-કથા આવે છે—સુપર્ણ ગરુડ પાતાળમાંથી અમૃત લાવી નાગોની હાજરીમાં ત્યાં મુક્ત કરે છે; નાગોએ જોયું અને રક્ષ્યું તે સ્થાન પૃથ્વી પર ‘સુપર્ણેલા’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું. આ ભૂમિને સુપર્ણે સ્થાપિત કરેલી ‘ઇલા’ કહેવામાં આવી છે; અને ‘સુપર્ણેલા’ નામ પાપનાશક છે એમ સ્પષ્ટ કરાયું છે. આચરણક્રમમાં સુપર્ણ-કુંડમાં સ્નાન, ત્યાં પૂજન, બ્રાહ્મણ-આતિથ્ય, દાન અને ખાસ કરીને અન્નદાનનો ઉપદેશ છે. ફળશ્રુતિમાં પ્રાણઘાતક ભયોથી રક્ષા, ગૃહમાં શુભતા, તેમજ સ્ત્રીનું ‘જીવવત્સા’ થવું અને સંતાનસમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થવી જણાવાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सुपर्णेलां च भैरवीम् । दुर्गकूटाद्दक्षिणतो धनुःपंचशतांतरे
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યાર પછી સુપર્ણેલા નામની ભૈરવી પાસે જવું જોઈએ. તે દુર્ગકૂટના દક્ષિણમાં પાંચસો ધનુષના અંતરે છે।
Verse 2
सुपर्णेन पुरा देवि पातालादमृतं हृतम् । गृहीत्वा तत्र मुक्तं तु नागानां पश्यतां किल
હે દેવી! પ્રાચીનકાળે સુપર્ણે પાતાળમાંથી અમૃત હરણ કર્યું; તેને લઈને ત્યાં જ, નાગો જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, તેણે તેને મુક્ત કરી દીધું—એવું કહેવાય છે।
Verse 3
ततो देव्या तदा दृष्ट्वा रक्षितं नागपार्श्वतः । ततः सुपर्णेलेत्येवं ख्याता सा वसुधातले
ત્યારે દેવીએ તેને નાગોના પાસેથી રક્ષિત જોયું; તેથી તે ધરાતલ પર ‘સુપર્ણેલા’ નામે પ્રસિદ્ધ થઈ।
Verse 4
इला तु कथ्यते भूमिः सुपर्णेन प्रतिष्ठिता । ततः सुपर्णेलेत्येव नाम्ना पातकनाशिनी
ભૂમિને ‘ઇલા’ કહેવામાં આવે છે, અને તે સુપર્ણે પ્રતિષ્ઠિત કરી. તેથી તે ‘સુપર્ણેલા’ નામે—પાપનાશિની—પ્રસિદ્ધ છે।
Verse 5
सुपर्णकुण्डे तत्रैव स्नात्वा तां पूजयेन्नरः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्यान्नापद्भिर्म्रियते नरः । जीववत्सा भवेन्नारी आत्मजैश्चाप्यलंकृता
ત્યાં જ સુપર્ણકુંડે સ્નાન કરીને મનુષ્યે તે દેવીની પૂજા કરવી અને બ્રાહ્મણોને ભોજનદાન કરવું. તે પુરુષ આપત્તિઓથી મરતો નથી; અને સ્ત્રી જીવતા સંતાનોવાળી બની, પુત્રોથી પણ શોભિત થાય છે.
Verse 351
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णेलामाहात्म्यवर्णनंनामैकपञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં “સુપર્ણેલા-માહાત્મ્ય-વર્ણન” નામનો 352મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.