Adhyaya 339

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते

ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી, ત્રિલોકમાં પ્રસિદ્ધ એવા કૂવામાં જવું જોઈએ. દેવિકાના રમ્ય તટ પર તે માત્ર ‘હું’ નાદથી જ ભરાઈ જાય છે.

Verse 2

ततोऽधस्तात्पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि । तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः

પછી, હે ભામિની, ત્યાંનું જળ ફરી નીચે તરફ જાય છે. પ્રાચીનકાળે ‘તંડી’ નામનો એક પુરુષ દેવિકાના તટ પર વસતો હતો—એવું કહેવાયું છે.

Verse 3

तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः । तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने

હે મહાદેવી, તે શિવભક્તિમાં પરાયણ રહી તપ કરતો રહ્યો. હે વરાનને, તે પ્રદેશમાં તે આ રીતે તપશ્ચર્યા કરતો હતો ત્યારે—

Verse 4

आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्ध दृक्प्रिये । स पपात महागर्ते अगाधे जलवर्जिते

હે અંધદૃષ્ટિ-પ્રિયે! એક વૃદ્ધ મૃગ તે સ્થાને આવ્યો અને જલવિહિન, અત્યંત ઊંડા મહાગર્તમાં પડી ગયો।

Verse 5

तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि

તેને જોઈ કરુણાથી વ્યાપ્ત તે મુનિ મૌન ધારણ કર્યો; પરંતુ હે ભામિની! ત્યાં તે વારંવાર ‘હું’ એવો હુઁકાર કરતો રહ્યો।

Verse 6

अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रांतः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये

પછી ‘હું’ શબ્દના પ્રભાવથી તે ગર્ત સંપૂર્ણ ભરાઈ ગયો; હે પ્રિયે! ત્યારબાદ તે મૃગ કઠિનતાથી જલમાંથી બહાર નીકળ્યો।

Verse 7

मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम्

માનવ રૂપ ધારણ કરીને તેણે તે ઋષિને પૂછ્યું; પરમ આશ્ચર્ય પામી, કર્મનું ઇચ્છિત ફળ આપનાર પરિણામ વર્ણવ્યું।

Verse 8

मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः

અહીં મૃગત્વમાં પડેલો તે ફરી મનુષ્ય બની બહાર આવ્યો; ત્યારબાદ દ્વિજોત્તમ મુનિએ તે જળનું માહાત્મ્ય જણાવ્યું।

Verse 9

अतोऽहं नरतां प्राप्तो नान्यदस्तीह कारणम् । ततस्तत्सलिलं भूयः प्रविष्टं धरणीतले

અતએવ મેં માનવત્વ પ્રાપ્ત કર્યું; અહીં બીજું કોઈ કારણ નથી. ત્યારબાદ તે જળ ફરી ધરણીતળમાં પ્રવેશી ગયું.

Verse 10

ततो हुंकृतवान्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः । आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा

પછી કૌતુકથી ભરેલા તે ઋષિએ ફરી પવિત્ર ‘હું’ નો ઉચ્ચાર કર્યો. તત્ક્ષણે કૂવો પૂર્વવત્ જળથી ભરાઈ ગયો.

Verse 11

ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम् । मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्

પછી તેણે ત્યાં સ્નાન કર્યું અને પિતૃતર્પણ પણ કર્યું. તે સ્થાનને શ્રેષ્ઠ તીર્થ માનીને તે પછી પરમ ગતિને પ્રાપ્ત થયો.

Verse 12

अद्यापि हुंकृते तस्मिन्सलिलौघः प्रवर्तते । तत्र गत्वा नरो भक्त्या अपि पापरतोऽपि यः

આજેય ત્યાં ‘હું’ નો ઉચ્ચાર થતાં જળનો પ્રવાહ શરૂ થાય છે. જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક ત્યાં જાય છે—પાપમાં રત હોય તોય—

Verse 13

न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः

તે પૃથ્વી પર ફરી માનવજન્મ પામતો નથી. જે નર ત્યાં સ્નાન કરીને શુદ્ધ બની શ્રાદ્ધ કરે છે,

Verse 14

मुच्यते सर्वपापेभ्यः पितृलोके महीयते । कुलानि तारयेत्सप्त अतीताऽनागतानि च

તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે અને પિતૃલોકમાં માન પામે છે. તે સાત કુળોનું તારણ કરે છે—ભૂતકાળનાં અને આવનારા પણ।