Adhyaya 333

Verse 1

ईश्वर उवाच । बलभद्राच्च पूर्वेण स्थिता चासीत्सरिद्वरा । दुर्वासेश्वरनामेति बललिंगं प्रतिष्ठितम्

ઈશ્વરે કહ્યું—બલભદ્રા નદીના પૂર્વમાં એક શ્રેષ્ઠ સરિતા/તટ હતો; ત્યાં ‘દુર્વાસેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ બળવાન લિંગ પ્રતિષ્ઠિત છે।

Verse 2

सर्वपापप्रशमनं दृष्टं सर्वसुखावहम् । स्नात्वा चास्य त्वमावास्यां पिंडदानं ददाति यः

આ તીર્થ સર્વ પાપોનું શમન કરનારું અને સર્વ સુખ આપનારું માનવામાં આવ્યું છે. જે અહીં સ્નાન કરીને અમાવાસ્યાના દિવસે પિંડદાન કરે છે, તે મહાપુણ્યનો ભાગી બને છે.

Verse 3

कल्पकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत् । दुर्वासेश्वरनामानं तत्र पूज्य विधानतः

આ પિતૃઓને સવા શત કરોડ કલ્પો સુધી તૃપ્તિ આપે છે. ત્યાં ‘દુર્વાસેશ્વર’ નામના શિવલિંગની વિધાનપૂર્વક પૂજા કરવી જોઈએ.

Verse 4

कोटियज्ञफलं प्राप्य सर्वान्कामा नवाप्नुयात् । तत्र लिंगान्यनेकानि ऋषिभिः स्थापितानि तु

કરોડ યજ્ઞોના ફળને પ્રાપ્ત કરીને મનુષ્ય સર્વ ઇચ્છિત કામનાઓ સિદ્ધ કરે છે. ત્યાં ઋષિઓએ સ્થાપિત કરેલા અનેક શિવલિંગો છે.

Verse 5

दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पूजयित्वा मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः । इत्येतत्कथितं देवि क्षेत्राद्यं तं यथाक्रमम्

તેનું દર્શન કરીને, સ્પર્શ કરીને અને પૂજન કરીને મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. હે દેવી, આ રીતે તે ક્ષેત્રનું વર્ણન ક્રમશઃ કહેવામાં આવ્યું છે.

Verse 6

भद्रायाः पश्चिमात्पूर्वं यथानुक्रममादितः । श्रुतं पापोपशमनं कोटियज्ञफलप्रदम्

ભદ્રા નદીના પશ્ચિમથી આરંભ કરીને અને ક્રમશઃ પૂર્વ તરફ આગળ વધતાં, પાપશમન કરનારું તથા કરોડ યજ્ઞફળ આપનારું તે માહાત્મ્ય તું સાંભળ્યું છે.

Verse 7

अथ क्षेत्रस्य परिधिस्थानं मधुमतीति च । तस्मान्नैरृत्यदिग्भागे स्थानं खंडघटेति च

હવે ક્ષેત્રની પરિધિ-સીમાનું સ્થાન ‘મધુમતી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. ત્યાંથી નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં ‘ખંડઘટ’ નામનું સ્થાન પણ છે.

Verse 8

तत्र पिंगेश्वरो देवः समुद्रतटसन्निधौ । कूपानां सप्तकं तत्र पितॄणां यत्र पाणयः । दृश्यंतेऽद्यापि देवेशि यत्र पर्वणिपर्वणि

ત્યાં સમુદ્રતટની નજીક દેવ પિંગેશ્વર પ્રતિષ્ઠિત છે. એ જ સ્થળે સાત કૂવોનો સમૂહ છે; જ્યાં પિતૃઓના હાથ દેખાય છે—હે દેવેશી, આજે પણ દરેક પર્વદિને.

Verse 9

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गयाकोटिगुणं फलम् । लभते नाऽत्र सन्देहः सोमामा यदि जायते

જે મનુષ્ય ત્યાં શ્રાદ્ધ કરે છે, તે ગયાના ફળ કરતાં પણ કરોડગણું ફળ પામે છે—એમાં શંકા નથી; વિશેષ કરીને સોમઅમાવાસ્યાના પવિત્ર અવસરે.

Verse 10

तत्रैव नातिदूरे तु भद्रायाः संगमः स्मृतः । पश्चिमात्संगमात्पूर्वः संगमः समुदाहृतः

ત્યાં જ બહુ દૂર નહીં ભદ્રાનો સંગમ સ્મરણીય છે. ‘પશ્ચિમ સંગમ’ના પૂર્વમાં હોવાથી તેને ‘પૂર્વ સંગમ’ તરીકે ઘોષિત કરવામાં આવ્યો છે.

Verse 11

यत्पुण्यं लभते देवि पूर्व पश्चिमसंगमे । गंगासागरयोस्तत्र तद्भद्रासंगमे लभेत्

હે દેવી, પૂર્વ અને પશ્ચિમ સંગમે—જ્યાં ગંગા અને સાગરનું મિલન છે—જે પુણ્ય મળે છે, તે જ પુણ્ય ભદ્રા-સંગમે પણ મળે છે.

Verse 333

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तप्तोदकस्वामिमाहात्म्ये मधुमत्यां पिंगेश्वरभद्रामाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાસી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં, તપ્તોદકસ્વામી-માહાત્મ્યમાં “મધુમતીમાં પિંગેશ્વર અને ભદ્રાનું માહાત્મ્યવર્ણન” નામનો ૩૩૩મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।