Adhyaya 305

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्याः पूर्वेण संस्थितम् । नारदादित्यनामानं जरादारिद्र्यनाशनम्

ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યાર પછી તે સ્થાનના પૂર્વમાં સ્થિત ‘નારદ-આદિત્ય’ નામના તીર્થમાં જવું જોઈએ; તે જરા અને દારિદ્ર્યનો નાશ કરે છે।

Verse 2

पश्चिमे मूलचंडीशाद्धनुषां च शतत्रये । आराध्य नारदो देवि भास्करं वारितस्करम् । जरा निर्मुक्तदेहस्तु तत्क्षणात्समपद्यत

હે દેવી! મૂળચંડીશના પશ્ચિમમાં ત્રણસો ધનુષ જેટલા અંતરે નારદે ચોરનિવારક ભાસ્કરની આરાધના કરી; અને તત્ક્ષણે જરા-મુક્ત દેહ પ્રાપ્ત કર્યો।

Verse 3

देव्युवाच । कथं जरामनुप्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । कथमाराधितः सूर्य एतन्मे वद शंकर

દેવીએ કહ્યું—હે શંકર! મુનિપુંગવ નારદને જરા કેવી રીતે પ્રાપ્ત થઈ? અને સૂર્યની આરાધના કેવી રીતે કરવામાં આવી? આ મને કહો.

Verse 4

ईश्वर उवाच । यदा द्वारवतीं प्राप्तो नारदो मुनिपुंगवः । सर्वे दृष्टास्तदा तेन विष्णोः पुत्रा महाबलाः

ઈશ્વરે કહ્યું—જ્યારે મુનિપુંગવ નારદ દ્વારવતીમાં આવ્યા, ત્યારે તેમણે ત્યાં વિષ્ણુના સર્વ મહાબલી પુત્રોને જોયા.

Verse 5

तद्राजकुलमध्ये तु क्रीडमाना परस्परम् आयांतं नारदं दृष्ट्वा सर्वे विनयसंयुताः

તે રાજકુલના મધ્યમાં તેઓ પરસ્પર ક્રીડા કરતા હતા; આવતાં નારદને જોઈને સૌ વિનય અને આદરથી યુક્ત થયા.

Verse 6

नमश्चक्रुर्यथान्यायं विना सांबं त्वरान्विताः । अविनीतं तु तं दृष्ट्वा कथयामास नारदः

સૌએ ત્વરાથી યથાન્યાય પ્રણામ કર્યા—સાંબ સિવાય. તેને અવિવેકી/અવિનયી જોઈને નારદે ત્યારે કહ્યું.

Verse 7

शरीरमदमत्तोऽसि यस्मात्सांब हरेः सुत । अचिरेणैव कालेन शापं प्राप्स्यसि दारुणम्

હે સાંબ, હરિના પુત્ર! તું દેહના ગર્વથી મત્ત થયો છે; તેથી અતિશીઘ્ર તને ભયંકર શાપ પ્રાપ્ત થશે.

Verse 8

सांब उवाच । नमस्कारेण किं कार्यमृषीणां च जितात्मनाम् । आशीर्वादेन तेषां च तपोहानिः प्रजायते

સાંબે કહ્યું—જિતાત્મા ઋષિઓને નમસ્કાર કરવાનો શું પ્રયોજન છે? અને તેમના આશીર્વાદ આપવાથી તેમની તપશક્તિમાં હાનિ થાય છે.

Verse 9

मुनीनां यः स्वभावो हि त्वयि लेशो न नारद । विद्यते ब्रह्मणः पुत्र उच्यते किमतः परम्

હે નારદ! તારા માં મુનિઓના સ્વભાવનો લેશમાત્ર પણ નથી. તું બ્રહ્માનો પુત્ર કહેવાય છે—આથી વધુ શું કહેવું?

Verse 10

न कलत्रं न ते पुत्रा न च पौत्रप्रपौत्रकाः । न गृहं नैव च द्वारं न हि गावो न वत्सकाः

તને ન પત્ની છે, ન પુત્રો; ન પૌત્ર-પ્રપૌત્ર. ન ઘર છે, ન દ્વાર; ન ગાયો છે, ન વાછરડાં.

Verse 11

ब्रह्मणो मानसः पुत्रो ब्रह्मचर्ये व्यवस्थितः । अयुक्तं कुरुते नित्यं कस्मात्प्रकृतिरीदृशी

તું બ્રહ્માનો માનસપુત્ર છે અને બ્રહ્મચર્યમાં સ્થિત છે; છતાં તું નિત્ય અયોગ્ય કર્મ કરે છે—તારો સ્વભાવ એવો કેમ?

Verse 12

युद्धं विना न ते सौख्यं सौख्यं न कलहं विना । यादृशस्तादृशो वापि वाग्वादोऽपि सदा प्रियः

યુદ્ધ વિના તને સુખ નથી, અને કલહ વિના પણ સુખ નથી. પ્રસંગ જેવો હોય તેવો, વાક્વાદ તને સદા પ્રિય છે.

Verse 13

स्नानं संध्या जपो होमस्तर्पणं पितृदेवयोः । नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः

સ્નાન, સંધ્યા-ઉપાસના, જપ, હોમ અને પિતૃ-દેવતાઓનું તર્પણ—આ બધાં કર્મ બ્રાહ્મણો કરે છે; પરંતુ નારદ મુનિ તો એથી ભિન્ન અન્ય જ આચરણ કરે છે।

Verse 14

कौमारेण तु गर्विष्ठो यस्मान्मां शापयिष्यसि । तस्मात्त्वमपि विप्रर्षे जरायुक्तो भविष्यसि

યૌવનના ગર્વથી તું મને શાપ આપશે; તેથી, હે વિપ્રઋષિ, તું પણ જરાના ભારથી યુક્ત થઈ જશે।

Verse 15

एवं शप्तस्तदा देवि नारदो मुनिपुंगवः । एकान्ते निर्मले स्थाने कंटकास्थिविवर्जिते

આ રીતે શપ્ત થયેલા, હે દેવી, મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ એકાંત, નિર્મળ, કાંટા અને અસ્થિ વિનાના સ્થાને ગયા।

Verse 16

कृष्णाजिनपरिच्छिन्ने ह्युपविष्टो वरासने । ऋषितोया तटे रम्ये प्रतिष्ठाप्य महामुनिः

કૃષ્ણમૃગચર્મથી ઢંકાયેલા શ્રેષ્ઠ આસન પર બેસીને, રમ્ય ઋષિતોયા તટે મહામુનિએ વિધિપૂર્વક (આરાધ્યનું) પ્રતિષ્ઠાપન કર્યું।

Verse 17

सूर्यस्य प्रतिमां रम्यां सर्वदारिद्र्यनाशिनीम् । तुष्टाव विविधैः स्तोत्रैरादित्यं तिमिरापहम्

તેણે સૂર્યની રમ્ય પ્રતિમાનું સ્તવન કર્યું, જે સર્વ દારિદ્ર્યનો નાશ કરે છે; તિમિરાપહ આદિત્યને વિવિધ સ્તોત્રોથી પ્રસન્ન કર્યો।

Verse 18

नमस्त ऋक्स्वरूपाय साम्नां धामग ते नमः । ज्ञानैकरूपदेहाय निर्धूततमसे नमः

ઋક્-સ્વરૂપ એવા તમને નમસ્કાર; સામગાનોના ધામરૂપ તમને નમઃ। જ્ઞાન-એકરૂપ દેહધારી, સર્વ તમસ્ દૂર કરનાર તમને નમઃ।

Verse 19

शुद्धज्योतिःस्वरूपाय निर्मूर्तायामलात्मने । वरिष्ठाय वरेण्याय सर्वस्मै परमात्मने

શુદ્ધ જ્યોતિ-સ્વરૂપ, નિર્મૂર્ત, અમલ આત્મા એવા પરમાત્માને નમઃ। જે શ્રેષ્ઠતમ, વરેનીય અને સર્વસ્વરૂપ છે, તેને પ્રણામ।

Verse 20

नमोऽखिलजगद्व्यापिस्वरूपानंदमूर्तये । सर्वकारणपूताय निष्ठायै ज्ञानचेतसाम्

અખિલ જગતમાં વ્યાપક સ્વરૂપ, આનંદમૂર્તિને નમો નમઃ। સર્વ કારણોના મૂળ અને પાવન, તથા જ્ઞાનચેતસ જનની નಿಷ್ಠારূপ સત્યને નમસ્કાર।

Verse 21

नमः सर्वस्वरूपाय प्रकाशालक्ष्यरूपिणे । भास्कराय नमस्तुभ्यं तथा दिनकृते नमः

સર્વસ્વરૂપ, અને પ્રકાશથી પણ અલક્ષ્ય એવા નિજરূপવાળા તમને નમઃ। હે ભાસ્કર, તમને નમસ્કાર; હે દિનકર્તા, તમને પણ નમઃ।

Verse 22

ईश्वर उवाच । एवं संस्तुवतस्तस्य पुरतस्तस्य चेतसा । प्रादुर्बभूव देवेशि जगच्चक्षुः सनातनः । उवाच परमं प्रीतो नारदं मुनिपुंगवम्

ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવેશિ! તે એકાગ્ર ચિત્તે આ રીતે સ્તુતિ કરતો હતો ત્યારે જગતનું સનાતન ચક્ષુ તેના સમક્ષ પ્રાદુર્ભૂત થયું. પરમ પ્રીતિથી તેણે મુનિપુંગવ નારદને કહ્યું।

Verse 23

सूर्य उवाच । वरं वरय विप्रर्षे यस्ते मनसि वर्तते । तुष्टोऽहं तव दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

સૂર્યે કહ્યું—હે વિપ્રર્ષિ, તારા મનમાં જે વર છે તે માગ. હું તારા પર પ્રસન્ન છું; તે અતિ દુર્લભ હોય તોય હું તને આપિશ.

Verse 24

नारद उवाच । कुमार वयसा युक्तो जरायुक्तकलेवरः । प्रसादात्स्यां हि ते देव यदि तुष्टो दिवाकर

નારદે કહ્યું—હે દેવ દિવાકર, તમે પ્રસન્ન હો તો તમારી પ્રસાદથી મારું વય કુમારસમાન રહે, પરંતુ દેહ જરા-યુક્ત જ રહે.

Verse 25

सप्तम्यां रविवारेण यस्त्वां पश्यति मानवः । तस्य रोग भयं माऽस्तु प्रसादात्तिमिरापह

સપ્તમી તિથિએ, રવિવારે, જે માનવ તમારું દર્શન કરે—હે તિમિરાપહ—તમારા પ્રસાદથી તેને રોગનો ભય ન રહે.

Verse 26

ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः । इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सकलं तव । नारदादित्यदेवस्य सर्वपातकनाशनम्

ઈશ્વરે કહ્યું—‘એવું જ થશે’ કહીને રવિ અંતર્ધાન થયો. હે દેવી, આ રીતે તારો સમગ્ર માહાત્મ્ય વર્ણવાયો—નારદ અને આદિત્યદેવ સંબંધિત, સર્વ પાપનો નાશ કરનાર.

Verse 305

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नारदादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદમહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ માં ‘નારદ-આદિત્યમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ત્રણસો પાંચમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.