Adhyaya 286
આ અધ્યાય પ્રભાસ-ક્ષેત્રની યાત્રાવર્ણનશ્રેણીમાં દેવીને ઉદ્દેશીને ઈશ્વરના ઉપદેશરૂપે રજૂ થાય છે. ઈશ્વર યાત્રિકને ‘પાપ-નાશન’ બાલાર્ક તીર્થ તરફ દોરી જાય છે અને કહે છે કે તે અગસ્ત્ય આશ્રમના ઉત્તર તરફ, બહુ દૂર નથી. પછી નામનું કારણ જણાવાય છે—પ્રાચીન કાળમાં સૂર્ય (અર્ક) બાલરૂપ ધારણ કરીને ત્યાં તપ કર્યું હતું, તેથી તે સ્થાન ‘બાલાર્ક’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું. ફલશ્રુતિ મુજબ રવિવારે દર્શન કરવાથી કુષ્ઠ વગેરે રોગો થાતા નથી અને બાળકોમાં રોગજન્ય દુઃખ પણ ઊભું થતું નથી. આમ, આ એકમમાં પવિત્ર ભૂગોળ, નામોત્પત્તિ અને કાલાનુસાર ભક્તિ સાથે જોડાયેલ આરોગ્યફળનું મહાત્મ્ય એકસાથે વર્ણવાયું છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि बालार्कं पापनाशनम् । अगस्त्याश्रमतो देवि उत्तरे नातिदूरतः
ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી, પાપનાશક બાલાર્ક પાસે જવું જોઈએ; હે દેવી, તે અગસ્ત્યાશ્રમના ઉત્તર તરફ બહુ દૂર નથી।
Verse 2
बाल एव तु यत्रार्कस्तपस्तेपे पुरा प्रिये । तेन बालार्क इत्येतन्नाम ख्यातं धरातले
હે પ્રિયે, જ્યાં સૂર્યે પૂર્વકાળે બાળરૂપે તપ કર્યું હતું, તેથી ધરાતલ પર તે ‘બાલાર્ક’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું।
Verse 3
तं दृष्ट्वा रविवारेण न कुष्ठी जायते नरः । बालानां रोगजा पीडा न संभूयात्कदाचन
રવિવારે તેનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને કદી કুষ্ঠરોગ થતો નથી; અને બાળકોને રોગજન્ય પીડા પણ ક્યારેય ઉપજતી નથી।
Verse 286
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये बालार्कमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાસી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં “બાલાર્ક-માહાત્મ્ય-વર્ણન” નામનો ૨૮૬મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।