Adhyaya 279

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि च्यवनार्कमनुत्तमम् । हिरण्यापूर्वभागस्थं च्यवनेन प्रतिष्ठितम्

ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી, હિરણ્યાના પૂર્વભાગમાં સ્થિત અને ચ્યવન ઋષિ દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત તે અનુત્તમ ચ્યવનાર્ક (સૂર્ય-તીર્થ) તરફ જવું જોઈએ।

Verse 2

सर्वकामप्रदं नृणां पूजितं विधिवन्नरैः । सप्तम्यां च विधानेन यः स्तोष्यति रविं नरः

આ તીર્થ મનુષ્યોને સર્વ કામનાઓ આપનારું છે અને લોકો તેને વિધિપૂર્વક પૂજે છે. જે પુરુષ સપ્તમી તિથિએ વિધાન મુજબ રવિ (સૂર્ય)ની સ્તુતિ કરે છે…

Verse 3

अष्टोत्तरशतैर्नाम्नां सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । शृणु तानि महादेवि शुचिर्भूत्वा समाहितः

યોગ્ય શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ તે અષ્ટોત્તરશત નામોથી (સૂર્યની) સ્તુતિ કરે છે. હે મહાદેવી, તું શુચિ બની એકાગ્ર ચિત્તે તે નામો સાંભળ।

Verse 4

क्षणं त्वं कुरु देवेशि सर्वं वक्ष्याम्यशेषतः । धौम्येन तु यथापूर्वं पार्थाय सुमहात्मने

હે દેવેશી, ક્ષણમાત્ર થંભ; હું સર્વ વાત અશેષરૂપે કહું છું—જેમ પૂર્વે ધૌમ્યે મહાત્મા પાર્થ (અર્જુન)ને ઉપદેશ આપ્યો હતો તેમ।

Verse 5

नामाष्टशतमाख्यातं तच्छृणुष्व महामते । सूर्योऽर्यमा भगस्त्वष्टा पूषाऽर्कः सविता रविः

અષ્ટોત્તરશત નામો પ્રખ્યાંત કરવામાં આવ્યા છે; હે મહામતિ, સાંભળ—સૂર્ય, અર્યમા, ભગ, ત્વષ્ટા, પૂષા, અર્ક, સવિતા, રવિ।

Verse 6

गभस्तिमानजः कालो मृत्युर्द्धाता प्रभाकरः । पृथिव्यापश्च तेजश्च खं वायुश्च परायणः

એ જ ગભસ્તિમાન, અજ, કાળ, મૃત્યુ, ધાતા અને પ્રભાકર છે. એ જ પૃથ્વી, જળ, તેજ, આકાશ અને વાયુ—પરમ આશ્રય છે.

Verse 7

सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधोंऽगारक एव च । इन्द्रो विवस्वान्दीप्तांशुः शुचिः सौरिः शनैश्चरः

એ જ સોમ, બૃહસ્પતિ, શુક્ર, બુધ અને અંગારક છે. એ જ ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, દીપ્તાંશુ, શુચિ અને સૌરી—સ્વયં શનૈશ્ચર છે.

Verse 8

ब्रह्मा रुद्रश्च विष्णुश्च स्कन्दो वैश्रवणो यमः । वैद्युतो जाठरश्चाग्निरिंधनस्तेजसां पतिः

એ જ બ્રહ્મા, રુદ્ર અને વિષ્ણુ છે; એ જ સ્કંદ, વૈશ્રવણ (કુબેર) અને યમ છે. એ જ વિદ્યુત્-અગ્નિ, જાઠરાગ્નિ, યજ્ઞાગ્નિ, તેનું ઇંધણ અને સર્વ તેજોના પતિ છે.

Verse 9

धर्मध्वजो वेदकर्त्ता वेदांगो वेदवाहनः । कृतं त्रेता द्वापरश्च कलिः सर्वामराश्रयः

એ જ ધર્મધ્વજ, વેદકર્તા, વેદાંગ-સ્વરૂપ અને વેદવાહન છે. એ જ કૃત, ત્રેતા, દ્વાપર અને કલિ—સર્વ અમરોનો આશ્રય છે.

Verse 10

कलाकाष्ठामुहूर्त्ताश्च पक्षा मासा अहर्निशाः । संवत्सरकरोऽश्वस्थः कालचक्रो विभावसुः

એ જ કલા, કાષ્ઠા અને મુહૂર્ત છે; એ જ પક્ષ, માસ અને અહોરાત્ર છે. એ જ સંવત્સરકર્તા, અશ્વસ્થ (સદા સ્થિત), કાળચક્ર અને વિભાવસુ (પ્રકાશમાન) છે.

Verse 11

पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः । लोकाध्यक्षः प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः

એ જ પુરુષ શાશ્વત યોગી છે—વ્યક્ત અને અવ્યક્ત, સનાતન. એ જ લોકાધ્યક્ષ, પ્રજાધ્યક્ષ, વિશ્વકર્મા અને તમો-નાશક છે.

Verse 12

वरुणः सागरोंशुश्च जीवन्तो जीवनोऽरिहा । भूताश्रयो भूतपतिः सर्वभूतनिषेवितः

એ જ વરુણ છે; એ જ સાગર અને સાગરની તેજસ્વી કિરણ-પ્રભા છે. એ જ જીવંત, જીવનસ્વરૂપ અને અરીહા; એ જ ભૂતાશ્રય, ભૂતપતિ અને સર્વભૂતોથી સેવિત છે.

Verse 13

स्रष्टा संवर्त्तको वह्निः सर्वस्यादिकरोऽमलः । अनंतः कपिलो भानुः कामदः सर्वतोमुखः

એ જ સ્રષ્ટા અને સંવર્તક છે; એ જ અગ્નિ છે. એ જ સર્વનો નિર્મળ આદિકારણ છે. એ જ અનંત, કપિલ, ભાનુ; કામદ અને સર્વતોમુખ—સર્વત્ર વ્યાપક છે.

Verse 14

जयो विषादो वरदः सर्वधातुनिषेवितः । समः सुवर्णो भूतादिः शीघ्रगः प्राणधारकः

એ જ જય અને વિષાદ-હરણ કરનાર; વરદ, તથા સર્વ ધાતુઓમાં વ્યાપ્ત છે. એ જ સમ, સુવર્ણસ્વરૂપ, ભૂતાદિ, શીઘ્રગ અને પ્રાણધારક છે.

Verse 15

धन्वंतरिर्धूमकेतुरादिदेवोऽदितेः सुतः । द्वादशात्माऽरविंदाक्षः पिता माता पितामहः

એ જ ધન્વંતરી, એ જ ધૂમકેતુ; આદિદેવ, અદિતીનો સુત. એ જ દ્વાદશાત્મા, અરવિંદાક્ષ; એ જ પિતા, માતા અને પિતામહ—સર્વ વંશનો આધાર.

Verse 17

एतद्वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः । नाम्नामष्टोत्तरशतं प्रोक्तं शक्रेण धीमता

આ રીતે સદા કીર્તનીય, અમિત તેજવાળા સૂર્યદેવનાં અષ્ટોત્તરશત (૧૦૮) નામો ધીમાન શક્ર (ઇન્દ્ર) દ્વારા પ્રોક્ત થયા।

Verse 18

शक्राच्च नारदः प्राप्तो धौम्यस्तु तदनन्तरम् । धौम्याद्युधिष्ठिरः प्राप्य सर्वान्कामानवाप्तवान्

શક્ર (ઇન્દ્ર) પાસેથી આ નારદને પ્રાપ્ત થયું; ત્યારબાદ ધૌમ્યને. ધૌમ્ય પાસેથી મેળવી યુધિષ્ઠિરે સર્વ કામનાઓ સિદ્ધ કરી।

Verse 19

एतानि कीर्तनीयस्य सूर्यस्यामिततेजसः । नामानि यः पठेन्नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात्

જે નિત્ય કીર્તનીય, અમિત તેજવાળા સૂર્યદેવનાં આ નામો દરરોજ પાઠ કરે છે, તે સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 20

सुरपितृमनुजयक्षसेवितमसुरनिशाचरसिद्धवंदितम् । वरकनकहुताशनप्रभं त्वमपि नम हिताय भास्करम्

દેવો, પિતૃઓ, મનુષ્યો અને યક્ષો જેને સેવે છે; અસુરો, નિશાચરો અને સિદ્ધો જેને વંદે છે; ઉત્તમ સોનાં અને અગ્નિ સમી પ્રભા ધરાવતાં તે ભાસ્કરને પોતાના હિત માટે તું પણ નમન કર।

Verse 21

सूर्योदये यस्तु समाहितः पठेत्स पुत्रलाभं धनरत्नसंचयान् । लभेत जातिस्मरतां सदा नरः स्मृतिं च मेधां च स विंदते पुमान्

સૂર્યોદય સમયે જે એકાગ્રચિત્તે પાઠ કરે છે, તે પુત્રલાભ તથા ધન-રત્નનો સંગ્રહ મેળવે છે। એવો પુરુષ સદા પૂર્વજન્મસ્મરણ, સ્મૃતિ અને મેધા પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 22

इमं स्तवं देववरस्य यो नरः प्रकीर्त्तयेच्छुद्धमनाः समाहितः । स मुच्यते शोकदवाग्निसाराल्लभेत कामान्मनसा यथेप्सितान्

જે મનુષ્ય શુદ્ધ અને એકાગ્ર મનથી દેવોમાં શ્રેષ્ઠના આ સ્તવનું કીર્તન કરે છે, તે શોકરૂપ દાવાનળથી મુક્ત થાય છે અને હૃદયમાં ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये च्यवनादित्यमाहात्म्यसूर्याष्टोत्तरशतनाम माहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાસી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘ચ્યવનાદિત્યમાહાત્મ્ય તથા સૂર્યના અષ્ટોત્તરશતનામમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૨૭૯મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।