Adhyaya 271
આ અધ્યાયમાં પ્રભાસના મુખ્ય પવિત્ર ક્ષેત્રની નજીક સ્થિત “જ્વાલેશ્વર” લિંગની કારણકથા વર્ણવાઈ છે. ઈશ્વર કહે છે કે ત્રિપુરારિ શિવ સાથે સંકળાયેલ પાશુપત શર/અસ્ત્રતેજ જે સ્થળે પડ્યું, ત્યાં જ જ્વાલા જેવી દીપ્તિ પ્રગટ થઈ; તેથી તે લિંગ “જ્વાલેશ્વર” નામે પ્રસિદ્ધ થયું. આમ એક દૈવી યુદ્ધ-ઘટનાને સ્થિર તીર્થચિહ્ન બનાવી કથાને ભૂગોળ સાથે જોડવામાં આવી છે. વ્યવહારિક ઉપદેશ સંક્ષેપમાં એવો છે—આ લિંગનું માત્ર દર્શન કરવાથી ભક્તની શુદ્ધિ થાય છે અને તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે. અધ્યાયની બંધારણમાં તેને સ્કંદ મહાપુરાણના પ્રભાસખંડ, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત 271મો અધ્યાય તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યો છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा
ઈશ્વરે કહ્યું—તે જ સ્થાનની નજીક ‘જ્વાલેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ લિંગ છે; કારણ કે ત્રિપુરારિ શિવે છોડેલો પાશુપત બાણ ત્યાં જ્વલંત થઈ પ્રગટ થયો હતો.
Verse 2
पातितो यत्प्रदेशे तु तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः
જે પ્રદેશમાં તે બાણ પડ્યું, તેથી તે ‘જ્વાલેશ્વર’ તરીકે સ્મરાય છે. હે દેવી, તેના દર્શનમાત્રથી મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
Verse 271
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ज्वालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘જ્વાલેશ્વર માહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૨૭૧મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.