Adhyaya 269
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર મહાદેવીને એક મહાતીર્થ તરફ દોરે છે—વિદુરનો મહા આશ્રમ. અહીં ધર્મમૂર્તિમાન વિદુરે ‘રૌદ્ર’ પ્રકારની અત્યંત કઠોર તપશ્ચર્યા કરી હતી એમ વર્ણન છે. આ ક્ષેત્રની પવિત્રતા શૈવ મૂળકૃત્ય સાથે જોડાય છે—અહીં મહાદેવ-લિંગની પ્રતિષ્ઠા થઈ, જે ‘ત્રિભુવનેશ્વર’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, જાણે સર્વલોકાધિપતિ શિવનું સ્થાનિક પ્રાગટ્ય। કહેવામાં આવ્યું છે કે આ લિંગના દર્શનથી ભક્ત મનુષ્યો ઇચ્છિત ફળ મેળવે છે અને પાપોની શાંતિ થાય છે. આ સ્થાન ‘વિદુરાટ્ટાલક’ નામે ઓળખાય છે; ગણો અને ગંધર્વો દ્વારા સેવિત, તથા ‘દ્વાદશસ્થાનક’ ધરાવતું પવિત્ર સંકુલ છે, જે મહાપુણ્ય વિના દુર્લભ. અહીં વરસાદનો અભાવ પણ અદભુત ક્ષેત્ર-સ્વભાવનું ચિહ્ન ગણાયો છે; અંતે દિવ્ય લિંગદર્શન પાપોપશમનનું સાધન હોવાનું પ્રતિપાદિત થાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विदुरस्याश्रमं महत् । यत्राकरोत्तपो रौद्रं विदुरो धर्म मूर्त्तिमान्
ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી, વિદુરના મહાન આશ્રમમાં જવું જોઈએ; જ્યાં ધર્મમૂર્તિ વિદુરે ઉગ્ર તપ કર્યું હતું.
Verse 2
प्रतिष्ठाप्य महादेवं लिंगं त्रिभुवनेश्वरम् । तं दृष्ट्वा मानवो देवि सर्वान्कामानवाप्नुयात्
ત્યાં ત્રિભુવનેશ્વર મહાદેવના લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરીને—હે દેવી—તેનું દર્શન માત્રથી મનુષ્ય સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 3
विदुराट्टालकं नाम गणगंधर्वसेवितम् । द्वादशस्थानकं स्थानं नाल्पपुण्येन लभ्यते
આ સ્થાનનું નામ ‘વિદુરાટ્ટાલક’ છે; ત્યાં શિવગણો અને ગંધર્વો સેવા કરે છે. તે ‘દ્વાદશસ્થાનક’ પુણ્યસ્થાન અલ્પ પુણ્યથી મળતું નથી.
Verse 4
नावर्षणं भवेत्तत्र कदाचिदपि पार्वति । लिंगानि तत्र दिव्यानि पश्येत्पापोपशांतये
હે પાર્વતી, ત્યાં ક્યારેય અનાવૃષ્ટિ થતી નથી. પાપશાંતિ માટે ત્યાંના દિવ્ય લિંગોના દર્શન કરવાં જોઈએ.
Verse 269
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये विदुराश्रम माहात्म्यवर्णनंनामैकोनसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદમહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘વિદુરાશ્રમ-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો બે સો ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.