Adhyaya 268
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને સંબોધીને યાત્રિકને પ્રભાસખંડના પ્રસિદ્ધ ‘ચમસોદ્ભેદ’ નામના ઉત્તમ તીર્થમાં જવા સૂચવે છે. નામનું કારણ જણાવાય છે—બ્રહ્માએ ત્યાં દીર્ઘકાળ સત્રયજ્ઞ કર્યો; દેવો અને મહર્ષિઓએ યજ્ઞના ‘ચમસ’ (પાત્ર) વડે સોમપાન કર્યું, તેથી પૃથ્વી પર તે સ્થાન ‘ચમસોદ્ભેદ’ તરીકે ઓળખાયું। પછી વિધાન—તે તીર્થસંલગ્ન સરસ્વતીમાં સ્નાન કરીને પિતૃઓ માટે પિંડદાન કરવું. આમ કરવાથી ‘ગયા-કોટિ સમાન’ પુણ્ય મળે એવી ફલશ્રુતિ છે; ખાસ કરીને વૈશાખ માસને અતિ ફલદાયી સમય તરીકે મહિમાવંત કર્યો છે. અંતે પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત પ્રભાસખંડનો અધ્યાય હોવાનું કોલોફનથી સમાપન થાય છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चमसोद्भेदमुत्तमम् । यत्र ब्रह्माऽकरोत्सत्रं वर्षाणामयुतं प्रिये
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ તું ‘ચમસોદ્ભેદ’ નામના ઉત્તમ તીર્થમાં જા; હે પ્રિયે, જ્યાં બ્રહ્માએ દસ હજાર વર્ષ સુધી સત્રયજ્ઞ કર્યો હતો।
Verse 2
चमसैः पीतवन्तस्ते सोमं देवा महर्षयः । चमसोद्भेदनामेति तेन ख्यातं धरातले
ત્યાં દેવો અને મહર્ષિઓએ ચમસોથી સોમપાન કર્યું; તેથી તેનું નામ ‘ચમસોદ્ભેદ’ પડ્યું અને એ નામે ધરતી પર પ્રસિદ્ધ થયું।
Verse 3
तत्र स्नात्वा सरस्वत्यां पिंडदानं ददाति यः । गयाकोटिगुणं पुण्यं वैशाख्यां प्राप्नुयान्नरः
જે ત્યાં સરસ્વતીમાં સ્નાન કરીને પિતૃઓ માટે પિંડદાન કરે છે, તે મનુષ્ય વૈશાખ માસમાં ગયાના પુણ્યથી કરોડગણું પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 268
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चमसोद्भेदमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં ‘ચમસોદ્ભેદ મહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૨૬૮મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।