Adhyaya 267
આ અધ્યાયમાં શૈવ સંવાદમાં ઈશ્વર દેવીને ગંગાપથ નામના પવિત્ર તીર્થનું દર્શન કરાવે છે. ત્યાં મહાવેગવતી ગંગા વહે છે અને ગંગેશ્વર નામે શિવનું દિવ્ય સ્વરૂપ લિંગરૂપે વિરાજે છે. ગંગાને સમુદ્રગામિની, પાપનાશિની, પૃથ્વી પર ‘ઉત્તાના’ નામે પ્રસિદ્ધ અને ત્રિલોકનું ભૂષણ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. વિધિ એવી છે કે ત્યાં સ્નાન કરીને ગંગેશ્વરનું પૂજન કરવું. ફલશ્રુતિ મુજબ ભક્ત ઘોર પાપોથી મુક્ત થાય છે અને અનેક અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે. આ સ્કંદમહાપુરાણના પ્રભાસખંડ, પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ગંગાપથ–ગંગેશ્વર મહાત્મ્યનું સંક્ષિપ્ત નિર્દેશન છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि स्थानं गंगापथेति च । यत्र गंगा महास्रोता गंगेश्वरः शिवस्तथा
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી, ત્યાર પછી ‘ગંગાપથ’ નામે પ્રસિદ્ધ સ્થાને જવું જોઈએ, જ્યાં મહાસ્રોતસ્વિની ગંગા વહે છે અને જ્યાં શિવ પણ ગંગેશ્વર રૂપે વિરાજે છે.
Verse 2
समुद्रगामिनी देवि सा गंगा पापनाशिनी । उत्तानेति भुवि ख्याता नदी त्रैलोक्यभूषणा
હે દેવી, તે ગંગા સમુદ્ર તરફ ગમન કરતી અને પાપનાશિની છે. પૃથ્વી પર તે ‘ઉત્તાના’ નામે પ્રસિદ્ધ છે—ત્રિલોકને શોભાવતી નદી.
Verse 3
तत्र स्नात्वा महादेवि गंगेशं यस्तु पूजयेत् । मुक्तः स्यात्पातकैर्घोरैरश्वमेधायुतं लभेत्
હે મહાદેવી, ત્યાં સ્નાન કરીને જે ગંગેશ્વરનું પૂજન કરે છે, તે ઘોર પાપોથી મુક્ત થાય છે અને દસ હજાર અશ્વમેધ યજ્ઞોના સમાન પુણ્યફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 267
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गङ्गापथगंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં ‘ગંગાપથ તથા ગંગેશ્વર મહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૨૬૭મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।