Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

एकादश्यां सिते पक्षे यस्तं पूजयते नरः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्गच्छेद्विष्णुपदं महत्

Transliteration

ekādaśyāṃ site pakṣe yastaṃ pūjayate naraḥ | sa muktaḥ pātakaiḥ sarvairgacchedviṣṇupadaṃ mahat

Translation

શુક્લપક્ષની એકાદશીએ જે મનુષ્ય તેની (વરાહની) પૂજા કરે છે, તે સર્વ પાતકોથી મુક્ત થઈ વિષ્ણુના મહાન પદ (ધામ) ને પ્રાપ્ત કરે છે.

Word by Word

• एकादश्याम्: on the Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—एकादश + (अहः) → एकादशी (द्विगु)

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम् (पक्षे)

• पक्षे: fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; संकेत-सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; यः-सम्बन्धे अपपद-समर्थक

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रत्यय-सम्बन्धी (correlative pronoun)

• मुक्तः: freed, released
• मुक्तः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुच् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृवाच्ये विशेषणम् (सः)

• पातकैः: by/with sins (i.e., from sins)
• पातकैः: Karana (Instrument/means; here: from sins)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• सर्वैः: all
• सर्वैः: Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (पातकैः)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• विष्णुपदम्: Viṣṇu's abode/footstep (Viṣṇupada)
• विष्णुपदम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विष्णु + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—विष्णोः पदम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• महत्: great
• महत्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विष्णुपदम्)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Varāha (Prabhāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On a bright-fortnight Ekādaśī, devotees worship Varāha with lamps and flowers; above, a vision of Viṣṇu-pada/Vaikuṇṭha opens as sins fall away like dark chains.

Characters & Entities

• Ekādaśī
• Śukla-pakṣa
• Varāha
• Viṣṇupada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time-sanctified devotion (Ekādaśī worship) is presented as a direct purifier leading toward the highest spiritual goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Varāhasvāmin/Varāha in Prabhāsakṣetra (as introduced in the preceding verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of Varāha on Śukla Ekādaśī, with the promised fruit of freedom from sins and attainment of Viṣṇu’s abode.