Adhyaya 26
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર શૈવ ઉપદેશની શૈલીમાં ગંધર્વેશ્વરનું માહાત્મ્ય વર્ણવે છે. ઘનવાહન નામનો ગંધર્વ વર પ્રાપ્ત કરીને કૃતાર્થ બને છે અને ભક્તિભાવથી શિવલિંગની સ્થાપના કરે છે. એ લિંગ “ગંધર્વેશ્વર” તરીકે પ્રસિદ્ધ છે અને તેને સ્પષ્ટ રીતે “ગાંધર્વ-ફલદાયક”—ગંધર્વસંબંધિત ફળ આપનાર—કહેવામાં આવ્યું છે. તેનું સ્થાન સોમેશના ઉત્તર તરફ અને દંડપાણિની નજીક નિશ્ચિત કરાયું છે. પછી પૂજાનો વ્યવહારુ નિર્દેશ આવે છે—વરুণસંબંધિત ભાગ (વરદા-વારુણ-ભાગ)માં, ધનુષ્યોના “પંચક” વચ્ચે આવેલા સ્થાને, પંચમી તિથિએ પૂજન કરવાથી ઉપાસકના દુઃખ-ક્લેશ દૂર થાય છે. અંતે કોલોફનમાં આ અધ્યાય સ્કંદ મહાપુરાણના ૮૧,૦૦૦ શ્લોકસમુચ્ચયમાં, પ્રભાસ ખંડના સાતમા ભાગ અને પ્રભાસ-ક્ષેત્ર-માહાત્મ્યના પ્રથમ વિભાગમાં આવેલો હોવાનું દર્શાવવામાં આવે છે.
Shlokas
Verse 2
ईश्वर उवाच । अथ लब्धवरस्तत्र कृतार्थो भक्तिसंयुतः । स्थापयामास लिंगं स गन्धर्वो घनवाहनः । सोमेशादुत्तरे भागे दंडपाणिसमीपतः । गन्धर्वेश्वरनामानं गान्धर्वफलदायकम्
ઈશ્વરે કહ્યું—પછી ત્યાં વર પ્રાપ્ત કરીને કૃતાર્થ અને ભક્તિસંપન્ન ગંધર્વ ઘનવાહને એક લિંગ સ્થાપ્યું। તે સોમેશ્વરના ઉત્તર ભાગમાં, દંડપાણિની નજીક, ‘ગંધર્વેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું અને ગંધર્વસંબંધિત ફળ આપનારું છે।
Verse 26
वरदावारुणे भागे धनुषां पञ्चके स्थितम् । पञ्चम्यां पूजयित्वा च न दुःखी जायते नरः । इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षड्विंशतितमो ऽध्यायः
વરદાના વારુણ ભાગમાં, પાંચ ધનુષ જેટલા અંતરે આ સ્થિત છે। પંચમી તિથિએ ત્યાં પૂજન કરવાથી મનુષ્ય દુઃખી થઈ જન્મતો નથી। આ રીતે શ્રી સ્કાન્દ મહાપુરાણના પ્રભાસખંડના પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘ગંધર્વેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો છવ્વીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।