
આ અધ્યાયમાં સંવાદરૂપે સોમવાર-વ્રત (સોમવ્રત) નું વિધાન વર્ણવાયું છે. ઈશ્વર એક ગંધર્વનો પ્રસંગ કહે છે—તે ભવ (શિવ) ને પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છે છે અને સોમવ્રતની રીત પૂછે છે. ગોશૃંગ ઋષિ વ્રતને સર્વહિતકારી કહી પૂર્વકથા સંભળાવે છે: દક્ષના શાપથી પીડિત સોમ લાંબા ધ્યાનથી શિવની આરાધના કરે છે; પ્રસન્ન શિવ સૂર્ય-ચંદ્ર અને પર્વતો જેટલો સમય સ્થિર રહે તેટલો સમય ટકતું લિંગ સ્થાપિત થવાનો વર આપે છે, અને સોમ રોગમુક્ત થઈ ફરી તેજસ્વી બને છે. પછી વ્રતવિધિ આવે છે—શુક્લપક્ષના સોમવારે શુદ્ધિ કરીને શોભિત કલશ અને પૂજાસ્થાન સ્થાપવું, ઉમાસહિત સોમેશ્વર તથા દિશારૂપોની પૂજા કરવી. સફેદ પુષ્પો અને નિર્દિષ્ટ અન્ન-ફળાદિ નૈવેદ્ય અર્પણ કરીને, ઉમાયુક્ત બહુવક્ત્ર-બહુભુજ શિવને ઉદ્દેશીને જણાવેલા મંત્રથી જપ-અર્ચના કરવી. સોમવારોની ક્રમબદ્ધ સાધના (વિવિધ દંતકાષ્ઠ, અર્પણ, રાત્રિનિયમ—દર્ભ પર શયન અને ક્યારેક જાગરણ) વિગતે છે. નવમા દિવસે ઉદ્યાપનમાં મંડપ, કુંડ, કમળ-મંડલ, આઠ દિશાના કલશો, સુવર્ણ પ્રતિમા, હોમ, ગુરુદાન, બ્રાહ્મણભોજન અને વસ્ત્ર-ગોદાન થાય છે. ફલશ્રુતિ રોગનાશ, સમૃદ્ધિ, વંશકલ્યાણ અને શિવલોકપ્રાપ્તિ કહે છે; અંતે ગંધર્વ પ્રભાસે સોમેશ્વર પાસે વ્રત કરીને વર પામે છે.
Verse 1
ईश्वर उवाच । स गन्धर्वस्तदा देवि आरिराधयिषुर्भवम् । सोमवारव्रतंनाम पप्रच्छ मुनिसत्तमम्
ઈશ્વર બોલ્યા—ત્યારે, હે દેવી, તે ગંધર્વ ભવ (શિવ) ને પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છતો હતો; તેણે ‘સોમવાર-વ્રત’ નામના વ્રત વિષે મુનિશ્રેષ્ઠને પૂછ્યું.
Verse 2
गन्धर्व उवाच । कथं सोमव्रतं कार्यं विधानं तस्य कीदृशम् । कस्मिन्काले च तत्कार्यं सर्वं विस्तरतो वद
ગંધર્વ બોલ્યો—સોમ (સોમવાર) વ્રત કેવી રીતે કરવું? તેનું વિધાન કેવું છે? અને કયા સમયે તે કરવું જોઈએ? બધું વિસ્તારે કહો.
Verse 3
गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते
ગોશૃંગ બોલ્યો— સાધુ સાધુ, હે મહાપ્રાજ્ઞ! આ સર્વ પ્રાણીઓના ઉપકારનું છે. જે કોઈને કહેલું ન હતું, તે આજે હું તને કહું છું.
Verse 4
सर्वरोगहरं दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । सोमवारव्रतंनाम सर्वकामफलप्रदम्
‘સોમવાર વ્રત’ નામનું આ દિવ્ય વ્રત સર્વ રોગો હરે છે, સર્વ સિદ્ધિ આપે છે અને સર્વ કામનાઓનું ફળ પ્રદાન કરે છે.
Verse 5
सर्वकालिकमादेयं वर्णानां शुभकारकम् । नारी नरैः सदा कार्यं दृष्ट्वादृष्ट्वा फलोदयम्
આ વ્રત સર્વકાળે ગ્રહણયોગ્ય છે અને સર્વ વર્ણોને શુભ કરનારું છે. સ્ત્રી-પુરુષોએ સદા કરવું જોઈએ, કારણ કે તે દૃષ્ટ તથા અદૃષ્ટ—બન્ને ફળ આપે છે.
Verse 6
ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः कृतमेतन्महाव्रतम् । पुनस्तु सोमराजेन दक्षशापहतेन च
આ મહાવ્રત બ્રહ્મા, વિષ્ણુ વગેરે દેવોએ આચર્યું હતું. પછી દક્ષના શાપથી પીડિત સોમરાજાએ પણ તેને ફરીથી કર્યું.
Verse 7
आराधितोऽनेन शंभुः शंभुध्यानपरेण तु । ततस्तुष्टो महादेवः सोमराजस्य भक्तितः
આ વ્રત દ્વારા શંભુની આરાધના થઈ—શંભુધ્યાનમાં તત્પર સોમરાજ દ્વારા. તેની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈ મહાદેવ સંતોષ પામ્યા.
Verse 8
तेनोक्तं यदि तुष्टोऽसि प्रतिष्ठास्थो निरंतरम्
ત્યારે તેણે કહ્યું— “જો તું પ્રસન્ન હોય, તો અહીં જ નિરંતર દૃઢપણે પ્રતિષ્ઠિત રહી નિવાસ કર।”
Verse 9
यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठंति भूधराः । तावन्मे स्थापितं लिंगमुमया सह तिष्ठतु
જ્યાં સુધી ચંદ્ર અને સૂર્ય રહે, જ્યાં સુધી પર્વતો સ્થિર રહે—ત્યાં સુધી મારા દ્વારા સ્થાપિત આ લિંગ ઉમાદેવીসহ અહીં જ સ્થિર રહે।
Verse 10
स्थापितं तु तदा तेन प्रार्थयित्वा महेश्वरम् । आत्मनामांकितं कृत्वा ततो रोगैर्व्यमुच्यत
પછી તેણે મહેશ્વરને પ્રાર્થના કરીને તે લિંગની સ્થાપના કરી, પોતાનું નામ અંકિત કર્યું; અને ત્યારબાદ રોગોથી મુક્ત થયો।
Verse 11
ततः शुद्धशरीरोऽसौ गगनस्थो विराजते
ત્યારબાદ તેનું શરીર શુદ્ધ થયું અને તે આકાશસ્થ થઈ તેજસ્વી રીતે વિરાજમાન થયો।
Verse 12
तदाप्रभृति ये केचित्कुर्वंति भुवि मानवाः । तेऽपि तत्पदमायांति विमलांगाश्च सोमवत्
તે સમયથી પૃથ્વી પર જે કોઈ આ અનુષ્ઠાન કરે છે, તેઓ પણ તે જ પદને પામે છે અને સોમની જેમ નિર્મળ અંગવાળા બને છે।
Verse 13
अथ किं बहुनोक्तेन विधानं तस्य कीर्त्तये । यस्मिन्कस्मिंश्च मासे वा शुक्ले सोमस्य वासरे
હવે બહુ બોલવાથી શું લાભ? હું તેનું વિધાન કહું છું—કોઈપણ માસમાં, શુક્લપક્ષે સોમવારે।
Verse 14
दंतकाष्ठं पुरा ब्राह्मे कृत्वा स्नानं समाचरेत् । स्वधर्मविहितं कर्म कृत्वा स्थाने मनोरमे
બ્રાહ્મમુહૂર્તે પહેલાં દંતકાષ્ઠ કરી વિધિપૂર્વક સ્નાન કરવું. પછી તે મનોહર તીર્થસ્થાને સ્વધર્મવિહિત કર્મો કરવાં.
Verse 15
सुसमे भूतले शुद्धे न्यस्य कुम्भं सुशोभितम् । चूतपल्लवविन्यस्ते चंदनेन सुचित्रिते
સ્વચ્છ અને સમતલ ભૂમિ પર સુશોભિત કુંભ સ્થાપિત કરવો. તેના પર આંબાના પલ્લવ ગોઠવી ચંદનથી સુંદર રીતે અલંકૃત કરવું.
Verse 16
श्वेतवस्त्रपरीधाने सर्वाभरणभूषिते । आदौ पात्रे तु संन्यस्य आधारसहितं शिवम्
શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરી, સર્વ આભૂષણોથી ભૂષિત થઈ, પ્રથમ પાત્રમાં આધાર સહિત શિવને સ્થાપિત કરવો.
Verse 17
अष्टमूर्त्यष्टकं दिक्षु सोमनाथं सशक्तिकम् । उमया सहितं तत्र श्वेतपुष्पैश्च पूजयेत्
દિશાઓમાં અષ્ટમૂર્તિઓના અષ્ટકની પૂજા કરવી; ત્યારબાદ શક્તિ સહિત સોમનાથની—ઉમા સાથે—ત્યાં શ્વેત પુષ્પોથી અર્ચના કરવી.
Verse 18
विविधं भक्ष्यभोज्यं च फलं वै बीजपूर कम् । अनेनैव तु मंत्रेण सर्वं तत्रैव कारयेत्
વિવિધ ભક્ષ્ય‑ભોજ્ય તથા ફળો, ખાસ કરીને બીજપૂર (લીંબુ) અર્પણ કરવું. આ જ મંત્રથી ત્યાં જ સર્વ અર્પણ અને વિધિઓ કરાવવાં.
Verse 19
ॐ नमः पंचवक्त्राय दशबाहुत्रिनेत्रिणे । श्वेतं वृषभमारूढ श्वेताभरणभूषित
ॐ પંચવક્ત્ર, દશબાહુ, ત્રિનેત્ર પ્રભુને નમસ્કાર. શ્વેત વૃષભ પર આરૂઢ, શ્વેત આભૂષણોથી ભૂષિત તમને પ્રણામ.
Verse 20
उमादेहार्द्धसंयुक्त नमस्ते सर्वमूर्तये । अनेनैव तु मंत्रेण पूजां होमं च कारयेत्
ઉમાના અર્ધદેહથી સંયુક્ત, સર્વમૂર્તિ પ્રભુને નમસ્કાર. આ જ મંત્રથી પૂજા અને હોમ—બન્ને કરાવવાં.
Verse 21
कृत्वैवं च दिने रात्रौ पश्यंश्चैवं स्वपेन्नरः । दर्भशय्या समारूढो ध्यायन्सोमेश्वरं हरम्
આ રીતે કરીને દિવસ‑રાત આ જ નિયમ પાળવો—એ રીતે જ દર્શન કરવું અને એ રીતે જ શયન કરવું. દર્ભશય્યા પર શયન કરીને સોમેશ્વર હરનું ધ્યાન કરવું.
Verse 22
एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्
આ રીતે કરવાથી અઢાર પ્રકારના કુષ્ઠરોગનો નાશ થાય છે. પછી બીજા સોમવારે કરંજની દાતણથી દંતધાવન કરવું.
Verse 23
देवं संपूजयेत्सूक्ष्मं ज्येष्ठाशक्तिसमन्वितम् । शतपत्रैः पूजयित्वा मधु प्राश्य यथाविधि
જ્યેષ્ઠા-શક્તિથી યુક્ત સૂક્ષ્મ દેવનું યથાવિધિ સમ્યક્ પૂજન કરવું. શતપત્ર (સો પાંખડીવાળા) પુષ્પોથી પૂજા કરીને, પછી નિયમ મુજબ મધુ પ્રાશન કરવું.
Verse 24
नारंगं तत्र दत्त्वा तु शेषं पूर्ववदाचरेत् । एवं कृते द्वितीये तु गोलक्षफलमाप्नुयात्
ત્યાં નારંગ (સંતરું) અર્પણ કરીને બાકીનું આચરણ પૂર્વવત્ કરવું. આમ બીજા (સોમવારના) અનુષ્ઠાનમાં કરવાથી ગો-લક્ષ દાન સમાન ફળ પ્રાપ્ત થાય છે.
Verse 25
सोमवारे तृतीये तु अपामार्गसमुद्भवम् । दंतकाष्ठादिकं कृत्वा त्रिनेत्रं च प्रपूजयेत्
ત્રીજા સોમવારે અપામાર્ગમાંથી દંતકાષ્ઠ વગેરે તૈયાર કરીને, પછી શ્રદ્ધાપૂર્વક ત્રિનેત્ર પ્રભુનું પૂજન કરવું.
Verse 26
फलं च दाडिमं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । रजन्यामंगुरं प्राश्य सिद्धियुक्तं तु पूजयेत्
દાડિમ (દાડમ/અનાર) ફળ અર્પણ કરીને જાતી (ચમેલી) પુષ્પોથી પૂજન કરવું. રાત્રે અંગૂર (દ્રાક્ષ) પ્રાશન કરીને, સિદ્ધિયુક્ત પ્રભુની આરાધના કરવી.
Verse 27
चतुर्थे सोमवारे तु काष्ठमौदुम्बरं स्मृतम् । पूजयेत्तत्र गौरीशं सूक्ष्मया सहितं तथा
ચોથા સોમવારે ઔદુમ્બર (ગૂલર)નું કાષ્ઠ વિહિત છે. ત્યાં પૂર્વવત્ સૂક્ષ્મા સહિત ગૌરીશ (શિવ)નું પૂજન કરવું.
Verse 28
नारिकेलफलं दद्याद्दमनेन प्रपूजयेत् । शर्करां प्राशयेद्रात्रौ जागरं चैव कारयेत्
નારિયેળનું ફળ અર્પણ કરી દમન/દૂર્વા ઘાસથી વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું. રાત્રે શર્કરાનો પ્રસાદ લઈ જાગરણ પણ કરવું.
Verse 29
पञ्चमे सोमवारे तु पूजयेच्च गणाधिपम् । विभूत्या सहितं देवं कुन्दपुष्पैः प्रपूजयेत्
પાંચમા સોમવારે ગણાધિપનું પૂજન કરવું. વિભૂતિ સહિત તે દેવને કુંદ પુષ્પોથી ભક્તિપૂર્વક અર્ચન કરવું.
Verse 30
आश्वत्थं दन्तकाष्ठं च अर्घ्यं वै द्राक्षया तथा । मोचं च प्राशयेद्रात्रावश्वमेधफलं लभेत्
અશ્વત્થનું દંતકાષ્ઠ લઈ દ્રાક્ષા સહિત અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું. રાત્રે મોચા (કેળું) પ્રાશન કરવાથી અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન ફળ મળે છે.
Verse 31
षष्ठे सोमस्य वारे तु सुरूपं नाम पूजयेत् । कर्पूरं प्राशयेत्तत्र भक्त्या परमया युतः
છઠ્ઠા સોમવારે ‘સુરূপ’ નામના સ્વરૂપનું પૂજન કરવું. ત્યાં પરમ ભક્તિથી યુક્ત થઈ કપૂરનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવો.
Verse 32
सप्तमे सोमवारे तु दन्तकाष्ठं च मल्लिका । सर्वज्ञं पूजयेत्तत्र दीप्तया सहितं तथा
સાતમા સોમવારે દંતકાષ્ઠ અને મલ્લિકા (ચમેલી) લઈને ત્યાં સર્વજ્ઞ પ્રભુનું, તેમજ દીપ્તા દેવી સહિત, એ જ વિધિથી પૂજન કરવું.
Verse 33
जम्बीरं च फलं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । लवङ्गं प्राशयेत्तत्र तस्यानन्तफलं भवेत्
જંબીર (લીંબુ/બિજૌરા) ફળ અર્પણ કરી જાતી (ચમેલી) પુષ્પોથી પૂજા કરવી. ત્યાં લવિંગ પ્રસાદરૂપે પ્રાશન કરવાથી તેનું ફળ અનંત થાય છે.
Verse 34
अष्टमे सोमवारे तु अमोघायुतमीश्वरम् । कदलीफलकेनार्घ्यं मरुबकेन पूजयेत् । रात्रौ तु प्राशयेद्दुग्धमग्निष्टोमफलं लभेत्
આઠમા સોમવારે અમોઘાયુત-ઈશ્વર ભગવાનની ઉપાસના કરવી. કેળાના ફળથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરી અને મરુબકથી પૂજા કરવી. રાત્રે દૂધ પીવાથી અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞ સમાન ફળ મળે છે.
Verse 35
गंगास्नाने कृते सम्यक्कोटिधा यत्फलं स्मृतम् । दशहेमसहस्राणां कुरुक्षेत्रे रवेर्ग्रहे
ગંગામાં વિધિપૂર્વક સ્નાન કરવાથી શાસ્ત્રોમાં જે પુણ્ય કરોડગણું કહેવાયું છે, અને કુરુક્ષેત્રમાં સૂર્યગ્રહણ સમયે દસ હજાર સુવર્ણ દાનથી જે પુણ્ય થાય છે—
Verse 36
ब्राह्मणे वेदविदुषे यद्दत्त्वा फल माप्नुयात् । तत्पुण्यं कोटिगुणितमस्मिन्नाचरिते व्रते
વેદવિદ્ બ્રાહ્મણને દાન આપવાથી જે ફળ મળે—આ વ્રત આચરવાથી એ જ પુણ્ય કરોડગણું થઈ જાય છે.
Verse 37
गजानां तु शते दत्ते लक्षे च रथवाजिनाम् । तत्फलं कोटिगुणितं सोमवारव्रते कृते
સો હાથીઓનું દાન અને એક લાખ રથ તથા ઘોડાંનું દાન કરવાથી જે ફળ મળે—સોમવાર વ્રત કરવાથી એ જ ફળ કરોડગણું થાય છે.
Verse 38
गुग्गुलोर्धूपनं कृत्वा कोटिशो यत्फलं लभेत् । तत्पुण्यं तु भवेत्तस्य सोमवारव्रते कृते
ગુગ્ગુલનું ધૂપ કરોડ વખત અર્પણ કરવાથી જે ફળ મળે, સોમવારનું વ્રત કરનારને એ જ પુણ્ય નિશ્ચયે પ્રાપ્ત થાય છે.
Verse 39
सर्वैश्वर्यसमायुक्तः शिवतुल्यपराक्रमः । रुद्रलोके वसेत्तावद्ब्रह्मणः प्रलयावधि
તે સર્વ ઐશ્વર્યોથી યુક્ત અને શિવસમાન પરાક્રમી બની, બ્રહ્માના પ્રલયકાળ સુધી રુદ્રલોકમાં નિવાસ કરે છે.
Verse 40
संप्राप्ते नवमे वारे कुर्यादुद्यापनं शुभम् । यथा भवति गन्धर्व तथा वक्ष्यामि तेऽधुना
નવમો સોમવાર આવે ત્યારે શુભ ઉદ્યાપન (સમાપનવિધિ) કરવી જોઈએ. કેવી રીતે ગંધર્વ બને છે, તે હું હવે તને કહું છું.
Verse 41
मंडलं मंडपं कुण्डं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणानि च चत्वारि कुण्डं कृत्वा विधानतः
પતાકા અને ધ્વજોથી શોભિત મંડળ, મંડપ અને કુંડ તૈયાર કરીને, વિધાન મુજબ કુંડ બનાવી ચાર તોરણ પણ સ્થાપવા જોઈએ.
Verse 42
मध्ये वेदिः प्रकर्त्तव्या चतुरस्रा सुशोभना । निष्पाद्य मंडलं तत्र मध्ये पद्मं प्रकल्पयेत्
મધ્યમાં સુંદર ચતુરસ્ર વેદી બનાવવી જોઈએ. ત્યાં મંડળ પૂર્ણ કરીને તેના મધ્યમાં પદ્માકૃતિ રચવી જોઈએ.
Verse 43
कलशानष्टदिग्भागे सहिरण्यान्पृथक्पृथक् । स्थापयित्वा तु शक्तिस्ता वामाद्याः पूर्वतः क्रमात्
આઠ દિશાના વિભાગોમાં પ્રત્યેકને અલગ અલગ સોનાસહિત કલશ સ્થાપવા. પછી સ્થાપન કરીને વામા આદિ શક્તિઓને પૂર્વથી ક્રમશઃ ગોઠવવી.
Verse 44
कर्णिकायां तु पद्मस्य श्रीसोमेशं महाप्रभम् । प्रतिमारूपसंपन्नं हेमजं शक्तिसंयुतम्
પદ્મની કર્ણિકામાં મહાપ્રભ શ્રી સોમેશને સ્થાપવો—સુશોભિત પ્રતિમારૂપસંપન્ન, સોનાથી નિર્મિત અને દિવ્ય શક્તિથી સંયુક્ત.
Verse 45
रुक्मशय्यासमारूढं मनोन्मन्या समन्वितम् । हेमपात्रादिके पात्रे मधुना परिपूरिते
સુવર્ણ શય્યા પર આરુઢ, મનોણ્મનીથી સમન્વિત પ્રભુનું પૂજન કરવું; અને સોનાના પાત્ર વગેરે યોગ્ય પાત્રોમાં પરિપૂર્ણ મધ અર્પણ કરવું.
Verse 46
रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत्क्रमात् । अनंतादिशिखंड्यंतैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्
સુવર્ણ શય્યા યોગ્ય રીતે પાથરીને, ત્યાં સ્થિત પ્રભુનું ક્રમશઃ પૂજન કરવું; અને ‘અનંત’થી શરૂ કરીને ‘શિખંડિન’ સુધીના નામોથી ક્રમવાર અર્ચન કરવું.
Verse 47
गन्धस्रग्धूपदीपैश्च नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः । वस्त्रालंकारतांबूलच्छत्रचामरदर्प्पणम्
સુગંધ, પુષ્પમાળા, ધૂપ અને દીપ; તેમજ વિવિધ પ્રકારના નૈવેદ્ય; વસ્ત્ર, આભૂષણ, તાંબૂલ, છત્ર, ચામર અને દર્પણ—આ અલગ અલગ ઉપચારોથી પ્રભુનું સન્માન કરવું.
Verse 48
दीपघंटावितानं च पर्यंकं च सतू लिकम् । सोमेश्वरं समुद्दिश्य देयं पौराणिके गुरौ
દીપસ્તંભ, ઘંટ, વિતાન તથા તકીયાવાળો પલંગ—આ બધું સોમેશ્વરને અર્પણભાવથી પુરાણોપદેશક ગુરુને દાન આપવું જોઈએ।
Verse 49
भूषयित्वा तथाऽचार्य्यं होमं तत्रैव कारयेत् । बलिकर्मावसाने च रात्रौ तत्रैव जागृयात्
આચાર્યને યથાવિધિ સન્માનપૂર્વક અલંકૃત કરીને ત્યાં જ હોમ કરાવવો; અને બલિકર્મ પૂર્ણ થયા પછી એ જ સ્થળે રાત્રિભર જાગરણ કરવું।
Verse 50
पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ध्यायेत्सोमेश्वरं हृदि । प्रभाते तु ततः स्नात्वा ध्यायेत्तं च विधानतः
પછી પંચગવ્ય પીીને હૃદયમાં સોમેશ્વરનું ધ્યાન કરવું. પ્રભાતે સ્નાન કરીને વિધાનપૂર્વક ફરીથી તેમનું જ ધ્યાન કરવું।
Verse 51
ततो भक्त्या च गंधर्व क्षीरखण्डादिनिर्म्मितम् । भक्ष्यभोज्यैरनेकैश्च भोजयेद्ब्राह्मणानथ
ત્યારબાદ, હે ગંધર્વ, ભક્તિપૂર્વક ક્ષીરખંડ વગેરે મીઠાઈઓ તથા અનેક પ્રકારના ભક્ષ્ય-ભોજ્યથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું।
Verse 52
वस्त्रयुग्मं ततो दत्त्वा गां च दत्त्वा विसर्जयेत्
પછી એક જોડ વસ્ત્ર દાન કરીને અને ગાયનું પણ દાન આપી, વિધિનું વિસર્જન એટલે સમાપન કરવું।
Verse 53
एवं चीर्णव्रतः सम्यग्लभते पुण्यमक्षयम् । धनधान्यसमृद्धात्मा पुत्रदारसमन्वितः
આ રીતે જે વ્રતને વિધિપૂર્વક આચરે છે, તે અક્ષય પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે; ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ થઈ પુત્ર અને પત્ની સહિત બને છે.
Verse 54
न कुले जायते तस्य दरिद्रो दुःखितोऽपिवा । अपुत्रो लभते पुत्रान्वन्ध्या पुत्रवती भवेत्
તેના કુળમાં ન દરિદ્રતા જન્મે, ન દુઃખ; નિઃસંતાનને પુત્રો મળે છે અને વંધ્યા પણ સંતાનવતી બને છે.
Verse 55
काकवंध्या तु या नारी मृतवत्सा च दुर्भगा । कन्याप्रसूश्च या कार्यमाभिरेतद्विशेषतः
જે સ્ત્રી કાકવંધ્યા (વારંવાર ગર્ભપાત થતો હોય), અથવા મૃ્તવત્સા (જેનાં સંતાનો મરી જાય), અથવા દુર્ભાગ્યવતી, અથવા જે માત્ર કન્યાઓને જન્મ આપે—તેણે વિશેષરૂપે આ વ્રત કરવું જોઈએ.
Verse 56
एवं कृते विधाने तु देहपाते शिवं व्रजेत् । कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुंक्तेऽसौ विपुलान्भो गान्यावदाभूतसंप्लवम्
આ રીતે વિધાન કરવાથી દેહપાત સમયે તે શિવલોકને પામે છે; સહસ્ર કરોડ અને શત કરોડ કલ્પો સુધી, મહાપ્રલય સુધી, તે વિશાળ ભોગો ભોગવે છે.
Verse 57
इति ते कथितं सर्वं सोमवारव्रतं क्रमात् । गच्छ शीघ्रं महाभाग यत्र सोमेश्वरः स्थितः
આ રીતે ક્રમથી તને સોમવાર વ્રતનું સર્વ વર્ણન કરી દીધું. હે મહાભાગ, જ્યાં ભગવાન સોમેશ્વર સ્થિત છે ત્યાં શીઘ્ર જા.
Verse 58
ईश्वर उवाच । इत्युक्तः सच गन्धर्वः पुत्र्या सह वरानने । सर्वोपहारसंयुक्तः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः
ઈશ્વરે કહ્યું—આ રીતે કહ્યા પછી તે ગંધર્વ પોતાની સુંદરમુખી પુત્રી સાથે સર્વ ઉપહાર લઈને પ્રભાસક્ષેત્રમાં ગયો અને ત્યાં આશ્રય લીધો।
Verse 59
तत्र सोमेश्वरं दृष्ट्वा आनन्दाश्रुपरिप्लुतः । यात्राक्रमेण संपूज्य चक्रे सोमव्रतं क्रमात्
ત્યાં સોમેશ્વરને જોઈ તે આનંદના અશ્રુઓથી છલકાઈ ગયો। યાત્રાવિધિ પ્રમાણે પૂજા કરીને તેણે ક્રમશઃ સોમ (સોમવાર) વ્રતનું આચરણ કર્યું।
Verse 69
पुत्र्या सह महाभागस्तस्य तुष्टो महेश्वरः । सर्वरोगविनाशं च सर्वकामसमृद्धिदम् । ददौ गन्धर्वराज्यं च भक्तिं चैवात्मनस्तथा
પુત્રી સહિત તે મહાભાગ પર પ્રસન્ન થઈ મહેશ્વરે સર્વ રોગોનો નાશ અને સર્વ કામનાઓની સમૃદ્ધિ આપી। તેમજ ગંધર્વરાજ્ય અને પોતાના પ્રત્યે ભક્તિ પણ અર્પી।