Adhyaya 245
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને દિવ્ય ઉપદેશ આપે છે અને તીર્થયાત્રીઓને પણ એ જ પવિત્ર પ્રદેશમાં આવેલા એક વિશેષ સ્થાન તરફ જવા આદેશ કરે છે. તે સ્થાન સરસ્વતીના કાંઠે છે, પાર্ণાદિત્ય સાથે સંબંધિત નિશાની/સ્થાનના પશ્ચિમમાં, નજીક/ઉપર જેવી દિશાસૂચક વિગતો સાથે વર્ણવાયું છે. ત્યાં પ્રાચીન કાળમાં બ્રહ્માએ પ્રતિષ્ઠિત કરેલું પ્રસિદ્ધ લિંગ ‘બ્રહ્મેશ્વર’ નામે ઓળખાય છે અને તેને સર્વ પાતકનાશક તરીકે મહિમાવંત ગણવામાં આવ્યું છે. વિધિ મુજબ દ્વિતીયા તિથિએ ત્યાં સ્નાન કરીને ઉપવાસ કરવો, ઇન્દ્રિયસંયમ રાખીને ‘બ્રહ્મેશ્વર’ નામે દેવાધિદેવની પૂજા કરવી. પિતૃઓ માટે તર્પણ અને શ્રાદ્ધ કરવાથી શાશ્વત પદ/ધામ પ્રાપ્ત થાય છે—એવું ફળશ્રુતિમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्रैवोपरिसंस्थितम् । सरस्वत्यास्तटे देवि पर्णादित्यस्य पश्चिमे
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી, ત્યાર પછી ત્યાં જ ઉપર/નજીક સ્થિત તે પવિત્ર સ્થાને જવું; હે દેવી, તે સરસ્વતીના તટે, પર્ણાદિત્યના પશ્ચિમ ભાગે આવેલું છે.
Verse 2
तत्रास्ते सुमहल्लिंगं स्थापितं ब्रह्मणा पुरा । ब्रह्मेश्वरेति विख्यातं सर्वपातकनाशनम्
ત્યાં અતિ મહાન લિંગ વિરાજે છે, જે પ્રાચીનકાળે બ્રહ્માએ સ્થાપિત કર્યું હતું. તે ‘બ્રહ્મેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર છે.
Verse 3
तत्र स्नात्वा द्वितीयायां सोपवासो जितेंद्रियः । अर्चयेद्देवदेवेशं नाम्ना ब्रह्मेश्वरं शुभम् । तर्पयेच्च पितॄञ्छ्राद्धे यदीच्छेच्छाश्वतं पदम्
ત્યાં દ્વિતીયા તિથિએ સ્નાન કરીને, ઉપવાસ અને ઇન્દ્રિય-નિગ્રહ સાથે, દેવોના દેવેશ શુભ ‘બ્રહ્મેશ્વર’ નામે પૂજન કરવું. અને જો શાશ્વત પદ ઇચ્છે તો શ્રાદ્ધ દ્વારા પિતૃઓને તૃપ્ત કરવું.
Verse 245
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रमास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’માં ‘બ્રહ્મેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો 245મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.