Adhyaya 234

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दशाश्वमेधिकंनाम महापातकनाशनम्

ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી, ત્રિલોકમાં પ્રસિદ્ધ ‘દશાશ્વમેધિક’ નામના, મહાપાતકનાશક તીર્થમાં જવું જોઈએ.

Verse 2

वाजिमेधः पुरा चेष्टं दशभिस्तत्र भामिनि । भरतेन समागत्य मत्वा क्षेत्रमनुत्तमम्

હે સુન્દરી, પ્રાચીન કાળે ભરતે તે સ્થાનને અનુત્તમ પવિત્ર ક્ષેત્ર માની ત્યાં આવી દસ અશ્વમેધ યજ્ઞોનું અનુષ્ઠાન કર્યું હતું।

Verse 3

तत्र तृप्तः सहस्राक्षः सोमनाथेन भामिनि । कृपणाः खानपानैश्च दक्षिणाभिर्द्विजातयः

હે સુન્દરી, ત્યાં સોમનાથના પ્રસાદથી સહસ્રાક્ષ (ઇન્દ્ર) તૃપ્ત થયો; અને દ્વિજાતિઓ ખાણ-પાણ તથા દક્ષિણાઓથી સંતોષ પામ્યા।

Verse 4

अथोचुस्त्रिदशाः सर्वे सुप्रीता भरतं नृपम् । तुष्टास्तव महाबाहो यज्ञैः संतर्पिता वयम् । वरं वृणीष्व राजेंद्र यत्ते मनसि वर्त्तते

પછી સર્વ દેવતાઓ અત્યંત પ્રસન્ન થઈ રાજા ભરતને બોલ્યા— “હે મહાબાહો, તારા યજ્ઞોથી અમે તૃપ્ત અને સંતોષ પામ્યા છીએ. હે રાજેન્દ્ર, તારા મનમાં જે હોય તે વર માગ।”

Verse 5

राजोवाच । अत्रागत्य नरो भक्त्या यः स्नानं कुरुते नरः । दशानामश्वमेधानां स प्राप्नोतु फलं शुभम्

રાજાએ કહ્યું— “અહીં આવી ભક્તિપૂર્વક જે નર સ્નાન કરે, તે દસ અશ્વમેધ યજ્ઞોનું શુભ ફળ પ્રાપ્ત કરે।”

Verse 6

देवा ऊचुः । दशानामश्वमेधानां श्रद्धया फलमाप्स्यति । दशाश्वमेधिकंनाम तीर्थमेतन्महीतले । ख्यातिं यास्यति राजेंद्र नात्र कार्या विचारणा

દેવોએ કહ્યું— “શ્રદ્ધાથી તે નિશ્ચયે દસ અશ્વમેધોનું ફળ પામશે. હે રાજેન્દ્ર, પૃથ્વી પર આ તીર્થ ‘દશાશ્વમેધિક’ નામે ખ્યાતિ પામશે; અહીં વિચાર કરવાની જરૂર નથી।”

Verse 7

ईश्वर उवाच । ततः प्रभृति तत्तीर्थं प्रख्यातं धरणीतले । दशाश्वमेधिकमिति सर्वपापप्रणाशनम्

ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યાંથી તે તીર્થ ધરતી પર ‘દશાશ્વમેધિક’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું; તે સર્વ પાપોનો નાશ કરનાર છે.

Verse 8

ऐंद्रवारुणमाश्रित्य गोमुखादाऽश्वमेधिकम् । अत्रांतरे महादेवि शिवक्षेत्रं विदुर्बुधाः

ઇન્દ્ર-વરুণ સંબંધિત પવિત્ર પ્રદેશને આશ્રય કરીને, ગોમુખથી આશ્વમેધિક (તીર્થ) સુધીનો મધ્યભાગ, હે મહાદેવી, વિદ્વાનો શિવક્ષેત્ર તરીકે જાણે છે.

Verse 9

सर्वपापहरं दिव्यं स्वर्गसोपानसंनिभम् । सपादकोटितीर्थानां स्थानं तत्परिकीर्तितम

તે દિવ્ય છે, સર્વ પાપ હરનાર છે, સ્વર્ગ તરફ લઈ જતી સોપાન સમાન; અને ‘સપાદ-કોટિ’ તીર્થોનું નિવાસસ્થાન તરીકે તે પ્રસિદ્ધ છે.

Verse 10

प्राणत्यागे कृते तत्र शिवलोके च मोदते । तिर्यग्योनिगताः पापा कीटपक्षिमृगादयः

જે ત્યાં પ્રાણત્યાગ કરે છે તે શિવલોકમાં આનંદ પામે છે. કીડા, પક્ષી, મૃગ વગેરે તિર્યક્-યોનિમાં જન્મેલા પાપી જીવો પણ (તે સ્થાનથી) ઉદ્ધરાય છે.

Verse 11

तेऽपि यांति परं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः । तिलोदकप्रदानेन मातृकाः पैतृकास्तथा

તેઓ પણ તે પરમ સ્થાનને પામે છે જ્યાં દેવ મહેશ્વર વિરાજે છે. તેમજ તિલોદક (તિલમિશ્રિત જળ) અર્પણથી માતૃપક્ષ અને પિતૃપક્ષના પિતરો પણ તદ્રુપ લાભ પામે છે.

Verse 12

पितरस्तस्य तृप्यंति यावदाभूतसंप्लवम् । तत्रेष्टा ब्रह्मणा पूर्वमसंख्याता मखोत्तमाः

તેના પિતૃઓ મહાપ્રલય સુધી તૃપ્ત રહે છે. ત્યાં પૂર્વે બ્રહ્માએ અસંખ્ય ઉત્તમ યજ્ઞો કર્યા હતા.

Verse 13

शक्रश्च देवराजत्वे तत्रेष्ट्वा समवाप्तवान् । कार्त्तवीर्येण तत्रैव कृतं यज्ञशतं पुरा

શક્રે પણ ત્યાં યજ્ઞ કરીને દેવરાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યું. અને પ્રાચીન કાળમાં કાર્ત્તવીર્યએ એ જ સ્થળે સો યજ્ઞો કર્યા.

Verse 14

एवं तत्प्रवरं स्थानं क्षेत्रगर्भांतिकं प्रिये । मृतानां तत्र जंतूनामपुनर्भवदायकम्

હે પ્રિયે, આ રીતે તે સ્થાન અતિ શ્રેષ્ઠ છે, ક્ષેત્રના હૃદયની નજીક આવેલું; ત્યાં મરણ પામેલા જીવોને તે અપુનર્ભવ, એટલે પુનર્જન્મથી મુક્તિ આપે છે.

Verse 15

वृषोत्सर्गं तु यस्तत्र कुर्याद्वै भावितात्मवान् । यावंति वृषरोमाणि तावत्स्वर्गे महीयते

જે ભાવિત અને સંયમી ચિત્તથી ત્યાં વૃષોત્સર્ગ કરે, તે તે વૃષભના જેટલા રોમ હોય તેટલા (વર્ષ) સ્વર્ગમાં માન પામે છે.

Verse 234

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये दशाश्वमेधमाहत्म्यवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં ‘દશાશ્વમેધ-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો બે સો ચોત્રીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.