Adhyaya 230
ઈશ્વર દેવીને પ્રભાસક્ષેત્રમાં સ્વયં નિમણૂક કરીને સ્થાપિત કરેલા, દેવોને અતિ પ્રિય એવા ગણપતિનું માહાત્મ્ય કહે છે. તે ગણપતિ ગંગાના દક્ષિણ કાંઠે સ્થિત છે અને ક્ષેત્રની રક્ષા કરવામાં સદા પ્રવૃત્ત હોવાનું વર્ણન છે. માઘ માસના કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીએ તેની વિશેષ પૂજા કરવાનું વિધાન છે. દિવ્ય મોદક નૈવેદ્યરૂપે, તેમજ પુષ્પ, ધૂપ વગેરે ઉપચાર યોગ્ય ક્રમથી અર્પણ કરીને ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરવી. આ પૂજાનું ફળ રક્ષાત્મક છે—ઉપાસકને વિઘ્નો ઉપજતા નથી; ખાસ કરીને ક્ષેત્રની અંદર રહેતા/સ્થિત રહેતા ભક્ત માટે આ આશ્વાસન સ્પષ્ટ રીતે જોડાયેલું છે. અંતે કોલોફનમાં તેને પ્રભાસખંડના પ્રથમ વિભાગ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’નો ૨૩૦મો અધ્યાય, ‘ગણપતિમાહાત્મ્યવર્ણન’ તરીકે દર્શાવાયો છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवं गणपतिप्रियम् । तत्रैव संस्थितं सम्यङ्मया तत्र नियोजितः
ઈશ્વરે કહ્યું—પછી, હે મહાદેવી! ગણપતિને પ્રિય એવા દેવ પાસે જવું જોઈએ; તે ત્યાં જ યોગ્ય રીતે સ્થિત છે, અને મેં તેને ત્યાં નિયુક્ત કર્યો છે।
Verse 2
गङ्गाया दक्षिणे देवि क्षेत्ररक्षणतत्परः । माघे कृष्णचतुर्दश्यां यस्तं पूजयते नरः
હે દેવી! ગંગાના દક્ષિણમાં તે ક્ષેત્ર-રક્ષણમાં તત્પર છે; માઘ માસની કૃષ્ણ ચતુર્દશીએ જે મનુષ્ય તેની પૂજા કરે છે…
Verse 3
दिव्यमोदकनैवेद्यैः पुष्पधूपादिभिः क्रमात् । न तस्य जायते विघ्नं यावत्क्षेत्रे वसत्यसौ
દિવ્ય મોદક-નૈવેદ્ય, પુષ્પ, ધૂપ આદિ ક્રમશઃ વિધિપૂર્વક અર્પણ કરવાથી, જેટલા સમય સુધી તે આ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં વસે છે, તેટલા સમય સુધી તેને કોઈ વિઘ્ન થતું નથી।
Verse 230
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गणपतिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘ગણપતિ-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો ૨૩૦મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।