Adhyaya 218
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વરપ્રોક્ત સંક્ષિપ્ત તત્ત્વોપદેશરૂપે પ્રભાસ-ક્ષેત્રના એક વિશેષ લિંગનું વર્ણન આવે છે. મનુએ સ્થાપિત કરેલું આ લિંગ “માનવ-લિંગ” તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. પોતાના પુત્રવધથી ઉત્પન્ન પાપદોષના ભારથી વ્યાકુળ મનુ આ સ્થાનને પાપહર જાણીને વિધિપૂર્વક અભિષેક અને પ્રતિષ્ઠા દ્વારા ત્યાં ઈશ્વરની સ્થાપના કરે છે. તેના પરિણામે તે દોષભારથી મુક્ત થાય છે એમ કહેવામાં આવ્યું છે. આગળ સામાન્ય ફળ જણાવે છે—જે કોઈ માનવભક્ત ભક્તિપૂર્વક આ માનવ-લિંગની પૂજા કરે, તે પાપોથી મુક્ત થાય છે. અંતે કોલોફનમાં આ સ્કંદમહાપુરાણના પ્રભાસખંડ, પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત “માનવેશ્વર-માહાત્મ્ય” નામે 218મો અધ્યાય હોવાનું દર્શાવ્યું છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव मानवं लिंगं मनुना संप्रतिष्ठितम् । पूर्वं हत्वा सुतं देवि मनुः पापसमन्वितः
ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવી, ત્યાં જ મનુએ વિધિપૂર્વક ‘માનવ’ નામનું લિંગ પ્રતિષ્ઠિત કર્યું. પૂર્વે, હે દેવી, પોતાના પુત્રને મારી મનુ પાપભારથી યુક્ત થયો હતો।
Verse 2
क्षेत्रं पापहरं ज्ञात्वा तत्र प्रातिष्ठदीश्वरम् । मुक्तश्चैवाभवत्पापात्तस्मात्पुत्रवधोद्भवात्
આ ક્ષેત્ર પાપહર છે એમ જાણી તેણે ત્યાં ઈશ્વરની પ્રતિષ્ઠા કરી. ત્યારબાદ પુત્રવધથી ઉત્પન્ન થયેલા પાપમાંથી તે સંપૂર્ણ મુક્ત થયો.
Verse 3
पूजयेन्मानवो यस्तु स मुक्तः पातकैर्भवेत्
જે મનુષ્ય ત્યાં પૂજા કરે છે, તે સર્વ પાતકોથી મુક્ત થાય છે.
Verse 218
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मानवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘માનવેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો 218મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.