Adhyaya 216
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને સંક્ષેપમાં એક શૈવ તીર્થનું માહાત્મ્ય કહે છે. તેઓ જણાવે છે કે માર્કંડેશ્વરના ઉત્તર તરફ પંદર ધનુષ જેટલા અંતરે ‘ગૌતમેશ્વર’ નામનું ઉત્તમ લિંગ સ્થિત છે. કથાનુસાર ગુરુહત્યાના પાપ અને શોકથી પીડિત ગૌતમ ઋષિએ ત્યાં લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી અને તપ તથા પૂજા દ્વારા તે પાપભારથી મુક્તિ મેળવી. તેથી આ સ્થાન પ્રાયશ્ચિત્ત અને શુદ્ધિનું વિશેષ ક્ષેત્ર ગણાય છે. યાત્રાળુઓ માટે વિધાન છે—નદીમાં વિધિપૂર્વક સ્નાન, લિંગનું શાસ્ત્રોક્ત પૂજન, અને કપિલા ગાયનું દાન. આથી પંચમહાપાતકોનો નાશ થાય છે અને અંતે પવિત્રતા સાથે મોક્ષપ્રાપ્તિ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । मार्कण्डेश्वरतो देवि उत्तरे लिंगमुत्तमम् । धनुषां पञ्चदशभिर्गौतमेश्वरनामकम्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે દેવી! માર્કંડેશ્વરના ઉત્તર તરફ પંદર ધનુષ જેટલા અંતરે ‘ગૌતમેશ્વર’ નામનું અતિ ઉત્તમ લિંગ છે।
Verse 2
गुरुं हत्वा पुरा देवि गौतमः पापदुःखितः । तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य तस्मात्पापाद्व्यमुच्यत
હે દેવી! પ્રાચીનકાળે ગુરુવધ કરીને ગૌતમ પાપદુઃખથી પીડિત થયો; તેણે ત્યાં લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી અને તે પાપમાંથી મુક્ત થયો।
Verse 3
यस्तत्र कपिलां दद्यात्स्नात्वा नद्यां विधानतः । संपूज्य विधिवल्लिंगं मुच्यते पञ्चपातकैः
જે ત્યાં નદીમાં વિધાનપૂર્વક સ્નાન કરીને કપિલા ગાયનું દાન આપે અને વિધિવત્ લિંગની સંપૂર્ણ પૂજા કરે, તે પંચ મહાપાતકોથી મુક્ત થાય છે।
Verse 216
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાસી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘ગૌતમેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો 216મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।