Adhyaya 198

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महाप्रभासमुत्तमम् । जलप्रभासतो याम्ये यममार्गविघातकम्

ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, જલપ્રભાસના દક્ષિણમાં આવેલ યમમાર્ગ-વિઘાતક એવા ઉત્તમ મહાપ્રભાસમાં જવું જોઈએ.

Verse 2

शृणु तस्यैव माहात्म्यं यथा जातं धरातले

હવે એ જ તીર્થનું માહાત્મ્ય સાંભળો—તે ધરાતલ પર જેમ પ્રગટ થયું તેમ હું કહું છું.

Verse 3

पूर्वं त्रेतायुगे देवि स्पर्शलिंगं तु तत्स्मृतम् । दिव्यं तेजोमयं नृणां स्पर्शनान्मुक्तिदायकम्

પૂર્વે, હે દેવી, ત્રેતાયુગમાં તે ‘સ્પર્શલિંગ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું—દિવ્ય તેજોમય લિંગ, જેના સ્પર્શમાત્રથી મનુષ્યોને મુક્તિ મળે।

Verse 4

अथ काले च कस्मिंश्चिद्वज्रिणाच्छादितं प्रिये । इन्द्रेणागत्य वसुधां भयाक्रांतेन सुन्दरि

પછી કોઈ સમયે, હે પ્રિયે, વજ્રધારીએ તેને ઢાંકી દીધું. હે સુન્દરી, ભયથી વ્યાકુળ ઇન્દ્ર પૃથ્વી પર આવી પહોંચ્યો.

Verse 5

उष्मा तदुद्भवो देवि निर्गच्छन्नवरोधितः । दशकोटिप्रविस्तीर्णं ज्वालाग्रं लिंगरूपधृक्

હે દેવી, તેમાંથી ઉત્પન્ન ઉષ્મા અવરોધ વિના બહાર નીકળી; તેની જ્વાળાનું અગ્રભાગ દશ કોટિ સુધી વિસ્તરી લિંગરૂપ ધારણ કર્યું.

Verse 6

प्रभासक्षेत्रमास्थाय भित्त्वाऽविर्भावमास्थितम् । वज्रेण रुंधिते देवि भित्त्वा चैव वसुंधराम्

પ્રભાસક્ષેત્રમાં સ્થિત થઈ તે ભેદીને પ્રગટ થયું. હે દેવી, વજ્રથી રોકાયું હોવા છતાં તેણે ધરતીને ચીરીને જ આવિર્ભાવ કર્યો.

Verse 7

धूमसंघैः समेतं तु व्यापयामास तज्जगत् । ततस्त्रैलोक्यमखिलं ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्

ધુમાડાના ઘન સમૂહો સાથે જોડાયેલું તે તેજ તે જગતમાં વ્યાપી ગયું. ત્યારબાદ જ્વાળાઓથી સમગ્ર ત્રૈલોક્ય વ્યાકુળ બન્યું.

Verse 8

ततः सुरगणाः सर्व ऋषयो वेदपारगाः । अस्तुवन्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैः शशिशेखरम्

ત્યારે સર્વ દેવગણો તથા વેદપારંગત ઋષિઓએ વેદોક્ત અનેકવિધ સૂક્તોથી શશિશેખર (ચંદ્રમૌલિ શિવ)ની સ્તુતિ કરી.

Verse 9

संहरस्व सुरश्रेष्ठ तेजः स्वदहनात्मकम् त्रै । लोक्यं व्याकुलीभूतमेवं सर्वं चराचरम् । न यावत्प्रलयं याति तावद्रक्ष सुरेश्वर

“હે સૂરશ્રેષ્ઠ! સ્વદહનાત્મક અગ્નિસ્વરૂપ તમારું તે તેજ સંહરો. આ સમગ્ર ત્રૈલોક્ય—ચર અને અચર—વ્યાકુળ થયું છે. હે સૂરેશ્વર! પ્રલય તરફ ધસી જાય તે પહેલાં અમારી રક્ષા કરો.”

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवमाभाषमाणेषु त्रिदिवेषु सुरेश्वरि । तत्तेजः पञ्चधाविष्टं व्याप्याशेषं जगत्त्रयम्

ઈશ્વરે કહ્યું—“ત્રિદિવમાં દેવગણો આમ બોલતા હતા ત્યારે તે તેજ પંચરૂપે પ્રગટ થઈ, અવશેષ વિના સમગ્ર જગત્ત્રયમાં વ્યાપી ગયું.”

Verse 11

पञ्चप्रभासरूपेण भित्त्वा तत्र वसुन्धराम् । येन मार्गेण निष्क्रान्तं तन्मार्गे च महन्महः

પંચપ્રભાસરૂપ ધારણ કરીને તેણે ત્યાં ધરતીને ભેદી નાખી. અને જે માર્ગે તે બહાર નીકળ્યું, એ જ માર્ગમાં મહાન તેજ સ્થિર રહ્યું.

Verse 12

तत्र तैः स्थापितं द्वारं सुप्रदेशेऽश्मजं प्रिये । पिहितेऽथ च रंध्रेऽस्मिन्धूमो नाशमुपेयिवान्

ત્યાં તેમણે, પ્રિયે, સુસ્થાને પથ્થરનું દ્વાર સ્થાપિત કર્યું. અને તે રંધ્ર બંધ થતાં જ ધુમાડો શમીને નાશ પામ્યો.

Verse 13

स्वस्थाश्चैवाभवंल्लोकास्तेजस्तत्रैव संस्थितम् । एवं मया प्रेरितास्ते लिंगं तत्र समादधुः

ત્યારે લોકોએ ફરી શાંતિ અને સ્વસ્થતા પામી, અને તે તેજ ત્યાં જ સ્થિર રહ્યું. આમ મારી પ્રેરણાથી તેમણે ત્યાં જ લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી.

Verse 14

तन्महस्तत्र देवेशि विश्राममकरोत्तदा । ततो महाप्रभासेति कीर्त्यते देवदानवैः

હે દેવેશી, તે મહાતેજ ત્યારે ત્યાં જ વિશ્રામ પામ્યું. તેથી દેવો અને દાનવો સૌ તેને ‘મહાપ્રભાસ’ તરીકે કીર્તે છે.

Verse 15

यस्तं पूजयते भक्त्या लिंगं पुष्पैः पृथग्विधैः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

જે ભક્તિપૂર્વક વિવિધ પુષ્પોથી તે લિંગની પૂજા કરે છે, તે જરા-મરણથી રહિત પરમ ધામને પામે છે.

Verse 16

दृष्टेन तेन देवेशि मुच्यते पातकैर्नरः । लभते वाञ्छितान्कामान्मनसा चेप्सितान्प्रिये

હે દેવેશી, તેના દર્શનમાત્રથી મનુષ્ય પાપોથી મુક્ત થાય છે; અને પ્રિયે, મનમાં ઇચ્છેલા વાંછિત કામનાઓ પણ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 17

हिरण्यं तत्र दातव्यं ब्राह्मणे शंसितव्रते । गोदानं विधिवत्तत्र देयं चैव द्विजन्मने

ત્યાં પ્રશંસિત વ્રતનિષ્ઠ બ્રાહ્મણને હિરણ્ય (સુવર્ણ) દાન કરવું જોઈએ; તેમજ ત્યાં વિધિપૂર્વક ગોદાન કરીને દ્વિજને અર્પણ કરવું જોઈએ.

Verse 18

एवं कृत्वा महादेवि लभते जन्मनः फलम् । राजसूयाश्वमेधानां प्राप्नुयात्फलमूर्जितम्

હે મહાદેવી, આમ કરવાથી માનવજન્મનું સાચું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે; અને રાજસૂય તથા અશ્વમેધ યજ્ઞો સમાન પ્રબળ પુણ્યફળ મળે છે.

Verse 198

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पञ्चमप्रभासक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टानवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘પંચમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો અઠ્ઠાણું અધ્યાય સમાપ્ત થયો.