Adhyaya 197
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને વૃદ્ધ-પ્રભાસની નજીક સ્થિત જામદગ્નીશ્વર શિવના તીર્થગમનનું ઉપદેશ આપે છે. જમદગ્નિ ઋષિ દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત આ ક્ષેત્ર સર્વ-પાપ-ઉપશમન કરનારું કહેવાય છે; અને દેવના માત્ર દર્શનથી જ પુરાણોક્ત ‘ઋણત્રય’માંથી મુક્તિ મળે છે એમ જણાવાય છે. પછી ‘નિધાન-વાપી’ નામના જળતીર્થનું વર્ણન આવે છે. ત્યાં સ્નાન અને પૂજા કરવાથી ધન-સમૃદ્ધિ તથા ઇચ્છિત ફળસિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે એવી વિધિ છે. પ્રાચીન કાળે પાંડવોએ અહીં નિધાન (ખજાનો) પ્રાપ્ત કર્યો હોવાથી આ વાપીનું નામ અને યશ પ્રસિદ્ધ થયું, અને તેને ‘ત્રિલોક-પૂજિત’ ગણવામાં આવ્યું. અંતે ફલશ્રુતિમાં સ્નાનથી દુર્ભાગ્ય દૂર થઈ સૌભાગ્ય મળે અને મનવાંછિત ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય એમ શુભ વચન આપવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि जमदग्नीश्वरं शिवम् । वृद्धप्रभाससामीप्ये नातिदूरे व्यवस्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, વૃદ્ધ-પ્રભાસની નજીક, બહુ દૂર નહીં એવા સ્થાને સ્થિત જમદગ્નીશ્વર શિવ પાસે જવું જોઈએ।
Verse 2
सर्वपापोपशमनं स्थापितं जमदग्निना । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते च ऋणत्रयात्
જમદગ્નિએ સ્થાપિત કરેલું આ (લિંગ) સર્વ પાપોનું શમન કરનાર છે; હે દેવી, તેનું દર્શન કરતાં મનુષ્ય ત્રિવિધ ઋણમાંથી પણ મુક્ત થાય છે।
Verse 3
स्नात्वा निधानवाप्यां च संपूज्य प्राप्नुयाद्धनम् । निधानं पांडवैर्लब्धं तत्र स्थाने पुरा प्रिये
નિધાન-વાપીમાં સ્નાન કરીને અને વિધિપૂર્વક પૂજન કરવાથી ધનલાભ થાય છે. હે પ્રિયે, એ જ સ્થાને પ્રાચીનકાળે પાંડવોએ નિધાન (ખજાનો) પ્રાપ્ત કર્યો હતો.
Verse 4
निधानेनैव सा ख्याता वापी त्रैलोक्यवंदिता
એ નિધાન (ખજાના)ના કારણે જ તે વાપી પ્રસિદ્ધ થઈ અને ત્રિલોકમાં વંદિત તથા પ્રશંસિત બની.
Verse 5
तस्यां स्नात्वा महादेवि दुर्भगा सुभगा भवेत् । लभते वाञ्छितान्कामानिति प्रोक्तं मया तव
હે મહાદેવી, ત્યાં સ્નાન કરવાથી દુર્ભાગ્યગ્રસ્ત પણ સુભાગ્યવાળો બને છે; અને ઇચ્છિત કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે—એવું મેં તને કહ્યું છે.
Verse 197
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जमदग्नीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય હેઠળ ‘જમદગ્નીશ્વર-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો ૧૯૭મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.