Adhyaya 190
ઈશ્વર દેવીને પ્રભાસ પ્રદેશમાં નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં, મુખ્ય પવિત્ર ક્ષેત્રથી થોડે દૂર સ્થિત હરિના મુક્તિદાયક સ્વરૂપ ‘મોક્ષસ્વામી’નું મહાત્મ્ય સમજાવે છે. એકાદશીના દિવસે જીતાહાર (સંયમિત આહાર) રાખી ભક્તે વિધિપૂર્વક પૂજન કરવું, અને ખાસ કરીને માઘ માસમાં આ વ્રત વિશેષ ફળદાયી છે એમ જણાવે છે. આ ઉપાસનાનું ફળ અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞફળ સમાન કહેવાયું છે. આગળ એ જ સ્થાને અનશન તથા ચાંદ્રાયણાદિ વ્રતો કરવાથી અન્ય તીર્થોની તુલનામાં કોટિ-ગુણ ફળ મળે અને ઇચ્છિત સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય એમ વર્ણન છે. અંતે સ્કંદપુરાણના પ્રભાસખંડ અને પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં આ અધ્યાયનું સ્થાન દર્શાવતો કોલોફોન આવે છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्र मुक्तिप्रदं हरिम् । प्रभासान्नैरृते भागे नातिदूरे व्यवस्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ પ્રભાસના નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) ભાગમાં, બહુ દૂર નહીં એવા સ્થાને સ્થિત મુક્તિપ્રદ હરિ પાસે જવું જોઈએ.
Verse 2
एकादश्यां जिताहारो यस्तं देवि प्रपूजयेत् । माघेमासे विशेषेण सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
હે દેવી! એકાદશીના દિવસે આહાર-સંયમ રાખીને જે તેમનું પૂજન કરે છે, તે વિશેષ કરીને માઘ માસમાં અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 3
यस्तत्रानशनं कुर्याद्व्रतं चान्द्रायणादिकम् । सोऽन्य तीर्थात्कोटिगुणं प्राप्नुयात्फलमीप्सितम्
જે ત્યાં અનશન કરે અને ચાંદ્રાયણ વગેરે વ્રતોનું અનુષ્ઠાન કરે, તે અન્ય તીર્થોની તુલનામાં કોટિગણું ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 190
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये मोक्षस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એક્યાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં ‘મોક્ષસ્વામી-માહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો નેવુંમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।