Adhyaya 182
અધ્યાય 182 પ્રાભાસ-ક્ષેત્રમાં અત્યંત સ્થાનિક તીર્થ-માર્ગદર્શન આપે છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દક્ષિણ દિશામાં અર્ક-સ્થળની નજીક ‘વસુનંદા’ નામે અગ્રસ્થાન ધરાવતો માતૃગણ આવેલો છે; યાત્રિકે તેમનું દર્શન કરવું જોઈએ. આશ્વયુજ માસના શુક્લપક્ષની નવમી તિથિએ સંયમી ભક્તે વિધિપૂર્વક, શાંત અને એકાગ્ર મનથી તે માતાઓની પૂજા કરવી. આમ કરવાથી ‘સમૃદ્ધિ’ પ્રાપ્ત થાય છે, જે અસંયમીઓ માટે દુર્લભ કહેવાઈ છે. ત્યારબાદ નજીકના ‘શ્રીમુખ’ સાથે સંબંધિત પવિત્ર વિવર (ચીર/ગુહામુખ)નું વર્ણન કરીને, સિદ્ધિ ઇચ્છનારોએ એ જ દિવસે તેની પણ પૂજા કરવી એવો ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
Shlokas
Verse 1
ततो मातृगणान्पश्येद्वसुनन्दादिनामतः । अर्क स्थलसमीपस्थान्दक्षिणे नातिदूरतः
પછી વસુનંદા આદિ નામોથી પ્રસિદ્ધ માતૃગણોના દર્શન કરવાં; તેઓ અર્કસ્થળની નજીક, દક્ષિણ તરફ બહુ દૂર નથી સ્થિત।
Verse 2
आश्वयुक्छुक्लपक्षे तु नवम्यां नियतात्मवान् । यस्ताः पूजयते मातॄर्विधिना भावितात्मवान्
આશ્વયુજ શુક્લપક્ષની નવમીએ જે સંયમી પુરુષ વિધિ પ્રમાણે, શુદ્ધ અને એકાગ્ર ચિત્તથી તે માતૃદેવીઓની પૂજા કરે છે—
Verse 3
स समृद्धिमवाप्नोति दुरापामकृतात्मभिः । तत्रैव संस्थितं पश्येच्छ्रीमुखं विवरप्रियम्
તે અસંયમી લોકો માટે દુર્લભ એવી સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે. ત્યાં જ સ્થિત, વિવરપ્રિય શ્રીમુખ દેવતાનું પણ દર્શન કરવું।
Verse 4
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं सिद्धिकामैर्नरैः सदा । एतत्पूर्वं मयाख्यातं तव विस्तरतः प्रिये
એ જ દિવસે સિદ્ધિ ઇચ્છનાર મનુષ્યોએ હંમેશાં તેનું પૂજન કરવું જોઈએ. હે પ્રિયે, આ વાત મેં તને અગાઉથી વિસ્તારે કહી છે।
Verse 5
तस्मिन्नेव दिने पूज्यं तीर्थयात्राप्रसंगतः
એ જ દિવસે તીર્થયાત્રાના પ્રસંગે (તીર્થભ્રમણ સાથે) તેનું પૂજન કરવું જોઈએ।
Verse 182
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वसुनन्दामातृगणश्रीमुखविवर माहात्म्यवर्णनंनाम द्व्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કન્દ મહાપુરાણની એકાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’માં ‘વસુનંદા માતૃગણ તથા શ્રીમુખ-વિવરનું માહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો બ્યાસી મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।