Adhyaya 181
ઈશ્વર મહાદેવીને ‘ક્ષેત્રપાલેશ્વર’ નામના શ્રેષ્ઠ તીર્થસ્થાનનું મહાત્મ્ય જણાવે છે. તે સિદ્ધેશ્વરના નજીક, પૂર્વ દિશામાં થોડે અંતરે આવેલું છે—એવું કહીને ત્યાં જવાની રીત સૂચવે છે. શુક્લ પંચમીના દિવસે ત્યાં દર્શન કરીને, સુગંધિત દ્રવ્યો અને પુષ્પોથી ક્રમબદ્ધ રીતે વિધિવત્ પૂજા કરવી. ત્યારબાદ પોતાની શક્તિ અનુસાર વિવિધ અન્નથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું—આ દાનધર્મ દ્વારા વ્યક્તિગત ભક્તિ અને સામૂહિક ધર્મ એકરૂપ થાય છે. અંતે કોલોફનમાં આ પ્રભાસખંડના પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યનો 181મો અધ્યાય હોવાનું દર્શાવી, સ્કંદ મહાપુરાણની તીર્થ-ભૂગોળ પરંપરાની ક્રમબદ્ધતા સૂચવાય છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि क्षेत्रपेश्वरमुत्तमम् । सिद्धेश्वर समीपस्थं पूर्वस्मिन्नातिदूरतः
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ ઉત્તમ ક્ષેત્રપેશ્વર પાસે જાઓ; તે સિદ્ધેશ્વરના નજીક છે અને પૂર્વ દિશામાં બહુ દૂર નથી।
Verse 2
तं दृष्ट्वा शुक्लपञ्चम्यां न च नागैः स दश्यते
શુક્લ પંચમીના દિવસે તેમનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને નાગોના દંશથી પણ પીડા થતી નથી।
Verse 3
पूजयेत्तं विधानेन गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छक्त्या भक्ष्यभोज्यैरनेकशः
વિધિ પ્રમાણે ક્રમે ગંધ, પુષ્પ વગેરે દ્વારા તેમની પૂજા કરવી; અને પોતાની શક્તિ મુજબ અનેક પ્રકારના ભક્ષ્ય-ભોજ્યથી બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું।
Verse 181
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये क्षेत्रपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં પ્રભાસખંડ અંતર્ગત ‘પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય’માં ‘ક્ષેત્રપાલેશ્વરનું માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો એકસો એક્યાસીમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।