Adhyaya 169
આ અધ્યાયમાં પ્રભાસક્ષેત્રની અંદર એક પવિત્ર યાત્રા-વિધિ ઈશ્વર–દેવી સંવાદરૂપે વર્ણવાઈ છે. ઈશ્વર દેવીને દક્ષિણ વિભાગમાં, દેવીના દિગ્વિભાગમાં, ધનુ-પરિમાણ અંતરે સ્થિત ‘વૈવસ્વતેશ્વર’ નામના લિંગ પાસે જવા આદેશ આપે છે. કહેવામાં આવે છે કે આ લિંગની પ્રતિષ્ઠા વૈવસ્વત મનુએ કરી હતી અને તે સર્વકામદ—બધી ઇચ્છિત સિદ્ધિઓ આપનાર—છે. મંદિરની નજીક ‘દેવખાત’ નામનું દિવ્ય જળસ્થાન છે; ત્યાં સ્નાન કરીને શુદ્ધિ કરવી જણાવાય છે. ત્યારબાદ વિધિ મુજબ ભક્તિથી અને ઇન્દ્રિયસંયમ રાખીને પંચોપચાર પૂજા કરવી તથા અઘોર-વિધિથી સ્તોત્રપાઠ કરવો એવો ઉપદેશ છે. આ ક્રમનું પાલન કરવાથી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે એવી ફલશ્રુતિ સાથે, અધ્યાયને પ્રભાસખંડના પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં સમાવિષ્ટ કહી સમાપ્તિ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वैवस्वतेश्वरम् । देव्या दक्षिणदिग्भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ વૈવસ્વતેશ્વર નામના લિંગ પાસે જવું જોઈએ; તે દેવીએ વસેલા સ્થાનના દક્ષિણ દિશાભાગમાં, ત્રીસ ધનુષ્ય જેટલા અંતરે સ્થિત છે।
Verse 2
वैवस्वतेन मनुना स्थापितं सर्वकामदम् । तत्समीपे देवखातं तिष्ठते तु महाद्भुतम्
વૈવસ્વત મનુએ સ્થાપેલું આ તીર્થ સર્વકામપ્રદ છે. તેની નજીક ‘દેવખાત’ નામનું અતિ અદ્ભુત સરોવર સ્થિત છે.
Verse 3
स्नात्वा तत्र वरारोहे यस्तं पूजयते नरः । पञ्चोपचारैर्विधिना भक्तिप्रह्वो जितेन्द्रियः । जपेदघोरविधिना स्तोत्रं सिद्धिं स चाप्नुयात्
હે વરારોહે! ત્યાં સ્નાન કરીને જે મનુષ્ય ભક્તિથી નમ્ર બની, ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખી, વિધિપૂર્વક પંચોપચારોથી તે (લિંગ)ની પૂજા કરે અને પછી અઘોરવિધિથી સ્તોત્રનો જપ કરે, તે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 169
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैवस्वतेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’માં ‘વૈવસ્વતેશ્વરમાહાત્મ્ય વર્ણન’ નામનો એકસો ઓગણસિત્તેરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.