Adhyaya 168
અધ્યાય ૧૬૮ ઈશ્વરવચનરૂપે પ્રાભાસક્ષેત્રમાં સ્થિત દેવી શાલકટંકટાનું તીર્થ-માહાત્મ્ય વર્ણવે છે. દેવીનું સ્થાન સાવિત્રીના દક્ષિણમાં અને રૈવતા-તીર્થના પૂર્વમાં જણાવાઈ, યાત્રા-માર્ગના નિશ્ચિત નકશામાં તેની ઉપાસનાને જોડે છે. દેવી મહાપાપહરણી, સર્વદુઃખનાશિની, ગંધર્વો દ્વારા વંદિત અને સ્ફુરિત દંષ્ટ્રાવાળી ભયંકર રૂપા તરીકે કીર્તિત છે; પૌલસ્ત્યે તેની પ્રતિષ્ઠા કરી અને ‘મહિષઘ્ની’ રૂપે દુર્ધર શત્રુઓનો સંહાર કરનારી શક્તિ તરીકે વખાણાય છે. માઘ માસની ચતુર્દશીએ તેની પૂજા કરવાથી સમૃદ્ધિ, બુદ્ધિ અને કુળસંતતિની સ્થિરતા મળે એવી ફલશ્રુતિ છે. તેમજ બલિ, પૂજા, ઉપહાર સાથે ‘પશુ-પ્રદાન’ દ્વારા દેવીને પ્રસન્ન કરવાથી શત્રુઓથી મુક્તિ મળે—આ દાનપ્રધાન વિધાન અધ્યાયનો મુખ્ય ઉપદેશ છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं शालकटंकटाम् । सावित्र्या दक्षिणे भागे रैवतात्पूर्वतः स्थिताम्
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, સાવિત્રીના દક્ષિણ ભાગમાં અને રૈવતના પૂર્વ તરફ સ્થિત દેવી શાલકટંકટા પાસે જવું જોઈએ।
Verse 2
महापापोपशमनीं सर्वदुःखविनाशनीम् पूजितां सर्वगन्धर्वैः स्फुरद्दंष्ट्रोग्रभीषणाम्
તે મહાપાપોને શમાવનારી અને સર્વ દુઃખોનો નાશ કરનારી છે; સર્વ ગંધર્વો દ્વારા પૂજિતા, ઝળહળતા દંષ્ટ્રાવાળી, ઉગ્ર અને ભીષણ સ્વરૂપા છે।
Verse 3
महाप्रचण्डदैत्यघ्नीं पौलस्त्येन प्रतिष्ठिताम् । महिषघ्नीं महाकायां क्षेत्रे प्राभासिके स्थिताम्
અતિ પ્રચંડ દૈત્યોનો સંહાર કરનારી, પૌલસ્ત્ય દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત, મહિષાસુરઘ્ની, મહાકાય દેવી પ્રાભાસિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે।
Verse 4
माघे मासे चतुर्दश्यां यस्ता माराधयेन्नरः । स भवेत्पशुमान्धीमांल्लक्ष्मीवान्पुत्रवान्सुधीः
માઘ માસની ચતુર્દશીએ જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક તેણીની આરાધના કરે છે, તે પશુધનસંપન્ન, બુદ્ધિમાન, લક્ષ્મીવંત, પુત્રવંત અને સુવિવેકી બને છે।
Verse 5
यस्तां पशुप्रदानेन सन्तर्पयति भक्तितः । बलिपूजोपहारैश्च स स्याच्छत्रु विवर्जितः
જે ભક્તિપૂર્વક પશુદાનથી તથા બલી, પૂજા અને ઉપહારોથી તેણીને સંતોષે છે, તે શત્રુવિહિન બને છે।
Verse 168
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शालकटंकटा माहात्म्यवर्णनंनामाष्टषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય’ માં ‘શાલકટંકટા-માહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો અડસઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।