Adhyaya 156
આ અધ્યાયમાં રત્નેશ્વર-માહાત્મ્યના પ્રવાહમાં સંક્ષિપ્ત તીર્થ-ઉપદેશ આપવામાં આવ્યો છે. ઈશ્વર દેવીને કહે છે કે રત્નેશ્વરના ઉત્તર તરફ ધનુષ-પરિમાણ અંતરે વૈનતેય (ગરુડ) દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત શિવલિંગ છે, જે “વૈનતેય-પ્રતિષ્ઠિત” તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. સ્થળને વૈષ્ણવ સ્વભાવનું જાણીને ગરુંડે પાપનાશ માટે ત્યાં લિંગ સ્થાપ્યું. પંચમી તિથિએ વિધાનપૂર્વક પૂજન કરવાનું કહ્યું છે; પંચામૃતથી અભિષેક કરીને નિયમથી આરાધના કરવાથી સર્વ પુણ્યની પ્રાપ્તિ અને સ્વર્ગભોગનું ફળ મળે છે. ફળશ્રુતિમાં સાત જન્મ સુધી સર્પજન્ય વિષથી રક્ષા તથા સર્વપુણ્યલાભ જણાવ્યો છે. આ રીતે શૈવ લિંગભક્તિ ગરુંડ/વૈષ્ણવ પ્રતીક સાથે જોડાઈ તીર્થાચારણમાં શુદ્ધિ અને રક્ષણ—બન્નેનું મહત્ત્વ દર્શાવે છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वैनतेयप्रतिष्ठितम् । रत्नेश्वरादुत्तरतो धनुषां त्रितये स्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી, ત્યાર પછી વૈનતેય (ગરુડ) દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત તે દેવાલયે જવું. તે રત્નેશ્વરથી ઉત્તર તરફ ત્રણ ધનુષ-પ્રમાણ અંતરે સ્થિત છે.
Verse 2
वैनतेयश्च देवेशि ज्ञात्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास सर्वपापप्रणाशनम्
હે દેવેશી, વૈનતેય (ગરુડ) એ આ ક્ષેત્રને વૈષ્ણવ તીર્થ જાણીને સર્વપાપ-પ્રણાશક શિવલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી.
Verse 3
यस्तं पूजयते भक्त्या पंचम्यां तु विधानतः । न विषं क्रमते तस्य सप्त जन्मानि सर्पजम्
જે પંચમીના દિવસે વિધાનપૂર્વક ભક્તિથી તેમનું પૂજન કરે છે, તેને સર્પજન્ય વિષ સાત જન્મ સુધી સ્પર્શતું નથી.
Verse 4
पंचामृतेन संस्नाप्य पूजयित्वा विधानतः । प्राप्नुयात्सकलं पुण्यं मोदते दिवि देववत्
પંચામૃતથી અભિષેક કરીને અને વિધાનપૂર્વક પૂજા કરવાથી, સર્વ પুণ્ય પ્રાપ્ત થાય છે અને સ્વર્ગમાં દેવતુલ્ય આનંદ થાય છે.
Verse 156
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्ये गरुडेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં, રત્નેશ્વરમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘ગરુડેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૧૫૬મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.