Adhyaya 154
ઈશ્વર દેવીને કહે છે કે હિરણ્યેશ્વરના વાયવ્ય ભાગમાં ‘ત્રણ ધનુષ’ જેટલા અંતરે પાપ-વિમોચન કરતું એક લિંગ સ્થિત છે. તેનું દર્શન અને સ્પર્શ સર્વ પ્રાણીઓના પાપનો નાશ કરે છે. આ લિંગ ગાયત્રી મંત્ર/પરંપરાના દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત ‘આદિ-લિંગ’ તરીકે ઓળખાય છે. શુચિ બનેલો બ્રાહ્મણ ત્યાં જઈ ગાયત્રી-જપ કરે તો તે દુષ્પ્રતિગ્રહ (અયોગ્ય દાન સ્વીકાર)ના દોષથી મુક્ત થાય છે. જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાએ જે યથાશક્તિ દંપતીને ભોજન કરાવી વસ્ત્ર આપે, તેનું દૌર્ભાગ્ય દૂર થાય છે. પૂર્ણિમાના દિવસે સુગંધ, પુષ્પ અને નૈવેદ્યથી પૂજન કરવાથી સાત જન્મ સુધી બ્રાહ્મણ્ય ફળ મળે છે. અંતે બ્રહ્મકુંડની કૃપાથી પ્રાપ્ત આ વર્ણનને ‘સારાત સારતર’ તરીકે સંક્ષેપે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापविमोचनम् । हिरण्येश्वरवायव्ये धनुषां त्रितये स्थितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, પાપવિમોચન કરનાર તે લિંગ પાસે જવું જોઈએ; હિરણ્યેશ્વરના વાયવ્ય (ઉત્તર-પશ્ચિમ) દિશામાં ત્રણ ધનુષ્યના અંતરે તે સ્થિત છે।
Verse 2
पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । आद्यं लिंगं महादेवि गायत्र्या संप्रतिष्ठितम्
હે મહાદેવી, આ લિંગ સર્વ જીવોના પાપોનો નાશ કરે છે—માત્ર દર્શનથી પણ અને સ્પર્શથી પણ. આ આદ્ય લિંગ છે; ગાયત્રીએ અહીં તેની પ્રતિષ્ઠા કરી છે।
Verse 3
तल्लिंगं समनुप्राप्य गायत्रीं जपते तु यः । ब्राह्मणस्तु शुचिर्भूत्वा मुच्यते दुष्प्रतिग्रहात्
જે તે લિંગ પાસે જઈ ગાયત્રીનો જપ કરે છે, તે બ્રાહ્મણ શુદ્ધ બની દुष્પ્રતિગ્રહ (અયોગ્ય દાન સ્વીકાર) ના દોષથી મુક્ત થાય છે।
Verse 4
ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु दंपती यस्तु भोजयेत् । परिधाप्य यथाशक्त्या दौर्भाग्यैर्मुच्यते नरः
જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાના દિવસે જે પુરુષ દંપતીને ભોજન કરાવે અને પોતાની શક્તિ મુજબ તેમને વસ્ત્ર પણ અર્પે, તે મનુષ્ય દુર્ભાગ્યથી મુક્ત થાય છે।
Verse 5
गंधपुष्पोपहारैश्च पौर्णमास्यां तु योऽर्चयेत् । ब्राह्मण्यं जायते तस्य सप्त जन्मानि सुंदरि
હે સુંદરિ, પૂર્ણિમાના દિવસે જે ત્યાં સુગંધ અને પુષ્પ-ઉપહારોથી અર્ચના કરે છે, તેને સાત જન્મ સુધી બ્રાહ્મણ્ય (બ્રાહ્મણત્વનું પુણ્ય) પ્રાપ્ત થાય છે।
Verse 6
इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । ब्रह्मकुण्डप्रसादेन सारात्सारतरं प्रिये
હે દેવી, આ રીતે પાપનાશક આ મહાત્મ્ય કહેલું છે. હે પ્રિયે, બ્રહ્મકુંડના પ્રસાદથી આ સારનો પણ પરમ સાર છે.
Verse 154
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં, બ્રહ્મકુંડમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘ગાયત્રીશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો ચોપનમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.