Adhyaya 140

Verse 1

ततो गच्छेन्महादेवि नदीं चित्रपथां ततः । ब्रह्मकुण्डसमीपस्थां चित्रादित्यस्य मध्यतः

ત્યારબાદ, હે મહાદેવી, ચિત્રપથા નામની નદી પાસે જવું; તે બ્રહ્મકુંડની નજીક, ચિત્રાદિત્ય-ક્ષેત્રના મધ્યમાં સ્થિત છે.

Verse 2

यदा च चित्रः संनीतो यमदूतैः सुरप्रिये । सशरीरो महाप्राज्ञो यमादेशपरायणैः

અને જ્યારે, હે સુરપ્રિયે, યમની આજ્ઞામાં તત્પર યમદૂતોએ મહાપ્રાજ્ઞ ચિત્રને સશરીર લઈ ગયા.

Verse 3

एवं ज्ञात्वा तु तत्रस्था भगिनी तस्य दुःखिता । चित्रा नदी ततो भूत्वा स्वसा तस्य महात्मनः

આ રીતે જાણીને ત્યાં ઊભેલી તેની બહેન દુઃખિત થઈ; પછી તે તે મહાત્માની સહોદરા રૂપે ‘ચિત્રા’ નામની નદી બની ગઈ.

Verse 4

प्रविष्टा सागरे देवि अन्वेषन्ती च बांधवम् । ततश्चित्रपथानाम तस्याश्चक्रुर्द्विजातयः

હે દેવી! તે સાગરમાં પ્રવેશ કરીને પોતાના બંધુને શોધતી હતી; ત્યારબાદ દ્વિજોએ તેનું નામ ‘ચિત્રપથા’ રાખ્યું.

Verse 5

एवं तत्र समुत्पन्ना सा नदी वरवर्णिनि

હે શ્રેષ્ઠવર્ણિની! આ રીતે ત્યાં તે નદી પ્રગટ થઈ.

Verse 6

तस्यां स्नात्वा नरो यस्तु चित्रादित्यं प्रपश्यति । स याति परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः

જે મનુષ્ય તે (નદીમાં) સ્નાન કરીને ‘ચિત્રાદિત્ય’નું દર્શન કરે છે, તે તે પરમ સ્થાનને પામે છે જ્યાં દેવ દિવાકર (સૂર્ય) નિવાસ કરે છે.

Verse 7

अस्मिन्कलियुगे देवि अंतर्धानं गता नदी । प्रावृट्काले च दृश्येत दुर्लभं तत्र दर्शनम्

હે દેવી! આ કલિયુગમાં તે નદી અંતર્ધાન થઈ ગઈ છે; તે માત્ર વર્ષાકાળમાં જ દેખાય છે, અને ત્યારે પણ તેનું દર્શન દુર્લભ છે.

Verse 8

स्नानं दानं विशेषेण सर्वपातकनाशनम्

સ્નાન અને દાન—વિશેષ કરીને—સર્વ પાપોનો નાશ કરનારાં છે.

Verse 9

भुक्तो वाप्यथवाऽभुक्तो रात्रौ वा यदि वा दिवा । पर्वकालेऽथवाऽकाले पवित्रोऽप्यथवाऽशुचिः

તે ભોજન કરેલું હોય કે ન કરેલું હોય; રાત્રિ હોય કે દિવસ; પર્વકાળ હોય કે અપર્વકાળ; તે પવિત્ર હોય કે અશુચિ પણ—

Verse 10

यदैव दृश्यते तत्र नदी चित्रपथा प्रिये । प्रमाणं दर्शनं तस्या न कालस्तत्र कारणम्

હે પ્રિયે! ત્યાં જ્યારે પણ ચિત્રપથા નદી દેખાય, તે દર્શન જ પ્રમાણ છે; ત્યાં કાળ કારણ નથી.

Verse 11

दृष्ट्वा नदीं महादेवि पितरः स्वर्गसंस्थिताः । गायंति तत्र सामानि नृत्यन्ति च हसंति च

હે મહાદેવી! નદીનું દર્શન કરતાં સ્વર્ગસ્થ પિતૃગણ ત્યાં સામગાન ગાય છે; તેઓ નૃત્ય પણ કરે છે અને હસે પણ છે.

Verse 12

अस्माकं वंशजः कश्चिच्छ्राद्धमत्र करिष्यति । यावत्कल्पं तथाऽस्माकं प्रीतिमुत्पादयिष्यति

‘અમારા વંશનો કોઈ વંશજ અહીં શ્રાદ્ધ કરશે; અને જેટલો સમય એક કલ્પ ટકે, તેટલો સમય તે અમને પ્રીતિ અને તૃપ્તિ ઉત્પન્ન કરશે.’

Verse 13

एवं ज्ञात्वा नरस्तत्र स्नानं श्राद्धं च कारयेत् । सर्वपापविनाशार्थं पितॄणां प्रीतये तथा

આ રીતે જાણીને મનુષ્યે ત્યાં સ્નાન અને શ્રાદ્ધ કરાવવું જોઈએ—સર્વ પાપોના વિનાશ માટે અને પિતૃઓની પ્રીતિ માટે પણ.

Verse 14

इत्येतत्कथितं देवि यथा चित्रपथा नदी । प्रभासक्षेत्रमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी

હે દેવી, આ રીતે વર્ણવાયું છે કે ચિત્રપથા નદી પ્રભાસક્ષેત્રને પામી ત્યાં પાપનાશિની બની સ્થિત થઈ।

Verse 140

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रपथानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કાંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘ચિત્રપથા-નદી-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો 140મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।