Adhyaya 138
આ અધ્યાયમાં ‘ઈશ્વર ઉવાચ’ એવા શૈવ પ્રકટનના સ્વરમાં પ્રભાસ ક્ષેત્રના પશ્ચિમ વિભાગમાં તૃણબિંદ્વીશ્વર તીર્થનું સ્થાન દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તે ‘પાંચ ધનુષ’ જેટલી પરિમિતિની અંદર આવેલું પવિત્ર સ્થાન છે એમ કહીને ત્યાં શિવલિંગની મહિમા વિશેષ રીતે વર્ણવાય છે. તીર્થની પાવનતાનું કારણ ઋષિ તૃણબિંદુની તપશ્ચર્યામાં બતાવવામાં આવ્યું છે. તેમણે અનેક વર્ષો કઠોર તપ કર્યું; માસે માસે કુશાગ્ર પરથી માત્ર એક જળબિંદુ પીવાનો નિયમ પાળી સંયમ, વૈરાગ્ય અને ભક્તિનું આદર્શ સ્થાપ્યું. ઈશ્વરની અખંડ આરાધનાથી ‘શુભ પ્રાભાસિક ક્ષેત્ર’માં તેમને પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ; તેથી આ અધ્યાય સ્થળમાહાત્મ્ય, સ્થાપનકથા અને તપો-ભક્તિની નૈતિક દિશા સંક્ષેપે પ્રગટ કરે છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव पश्चिमे भागे धनुपां पञ्चके स्थितम् । तृणबिन्द्वीश्वरंनाम तीव्रभक्त्या प्रतिष्ठितम्
ઈશ્વરે કહ્યું—તે જ પ્રદેશના પશ્ચિમ ભાગમાં પાંચ ધનુષ જેટલા અંતરે ‘તૃણબિંદ્વીશ્વર’ નામનું દેવાલય સ્થિત છે; તે તીવ્ર ભક્તિથી પ્રતિષ્ઠિત થયું છે।
Verse 2
कृत्वा महत्तपो देवि तृणबिंदुमु नीश्वरः । मासिमासि कुशाग्रेण जलबिंदुं निपीय वै
હે દેવી, મહાતપ કરી મુનિ-ઈશ્વર તૃણબિંદુ માસે માસે કુશના અગ્ર પરથી માત્ર એક જળબિંદુ પી ને તપ કરતો રહ્યો।
Verse 3
संवत्सराण्यनेकानि एवमाराध्य चेश्वरम् । संप्राप्तं परमां सिद्धिं क्षेत्रे प्राभासिके शुभे
આ રીતે અનેક વર્ષો સુધી ઈશ્વરની આરાધના કરવાથી, આ શુભ પ્રાભાસ ક્ષેત્રમાં પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે।
Verse 138
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तृणबिंद्वीश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય’માં ‘તૃણબિંદ્વીશ્વર-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો એકસો અડત્રીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।