Adhyaya 126
ઈશ્વર દેવીને ઉપદેશ આપે છે કે બ્રહ્માના પશ્ચિમ વિભાગની દિશામાં, જણાવેલ ચિહ્નો અને અંતર-સૂચનાઓ અનુસાર સ્થિત પરમ શાણ્ડિલ્યેશ્વર લિંગ પાસે જાવ. આ લિંગ અત્યંત પ્રભાવશાળી છે; માત્ર દર્શનથી જ પાપ-નાશ અને મલિનતા-ક્ષય થાય છે—એવું આ અધ્યાયમાં જણાવાયું છે. પછી બ્રહ્મર્ષિ શાણ્ડિલ્યનું વર્ણન આવે છે—તેઓ બ્રહ્માના સારથી, તપસ્વી, તેજસ્વી, જ્ઞાનમાં સ્થિર અને જિતેન્દ્રિય છે. તેઓ પ્રભાસ ક્ષેત્રે આવી ઘોર તપ કરે છે, સોમેશના ઉત્તર તરફ એક મહાલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરે છે અને સો દિવ્ય વર્ષો સુધી સ્વયં તેની પૂજા કરે છે. અંતે તેઓ ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરી કૃતકૃત્ય બને છે; નંદીશ્વરની કૃપાથી તેમને અણિમા વગેરે યોગસિદ્ધિઓ પણ પ્રાપ્ત થાય છે. ફલશ્રુતિ મુજબ—જે કોઈ શાણ્ડિલ્યેશ્વરનું દર્શન કરે તે તત્ક્ષણ શુદ્ધ થાય છે; બાળપણ, યુવાની કે વૃદ્ધાવસ્થામાં જાણીને કે અજાણીને કરેલા પાપો પણ આ દર્શનથી નાશ પામે છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शांडिल्येश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मणः पश्चिमे भागे धनुषां षोडशांतरे
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ પરમ ઉત્તમ શાંડિલ્યેશ્વર પાસે જાવ. તે બ્રહ્માના સ્થાનના પશ્ચિમ ભાગે, સોળ ધનુષ જેટલા અંતરે સ્થિત છે.
Verse 2
महाप्रभावं लिङ्गं तद्दर्शनात्पापनाशनम्
તે લિંગ મહાપ્રભાવશાળી છે; તેના દર્શન માત્રથી પાપોનો નાશ થાય છે.
Verse 3
शांडिल्योनाम ब्रह्मर्षिः सारथिर्ब्रह्मणः स्मृतः । तपस्वी स महातेजा ज्ञाननिष्ठो जितेन्द्रियः
શાંડિલ્ય નામના એક બ્રહ્મર્ષિ હતા; તેઓ બ્રહ્માના સારથિ તરીકે સ્મરાય છે. તેઓ તપસ્વી, મહાતેજસ્વી, જ્ઞાનનિષ્ઠ અને જિતેન્દ્રિય હતા.
Verse 4
स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् । प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सोमेशादुत्तरे स्थितम्
તેણે પ્રભાસમાં પહોંચી અતિ કઠોર તપ કર્યું અને સોમેશ્વરના ઉત્તર તરફ સ્થિત મહાલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી.
Verse 5
स स्वयं पूजयामास दिव्याब्दानां शतं प्रिये । ततोऽभिलषितं प्राप्य कृतकृत्यो बभूव ह
હે પ્રિયે, તેણે પોતે તે લિંગની સો દિવ્ય વર્ષો સુધી પૂજા કરી. પછી ઇચ્છિત ફળ પામી તે કૃતકૃત્ય થયો.
Verse 6
नन्दीश्वरप्रसादेन अणिमादिगुणैर्युतः । तं दृष्ट्वा तु नरः सद्यो विपापः संप्रजायते
નંદીશ્વરના પ્રસાદથી તે (ક્ષેત્ર/મંદિર) અણિમા વગેરે સિદ્ધિગુણોથી યુક્ત છે. તેનું દર્શન કરતાં જ મનુષ્ય તરત પાપમુક્ત થાય છે.
Verse 7
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धक्ये यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यः करोति नरः प्रिये । तत्सर्वं नाशमायाति शांडिल्येश्वरदर्शनात्
હે પ્રિયે, મનુષ્ય બાળપણમાં, યુવાનીમાં કે વૃદ્ધાવસ્થામાં જે પાપ કરે—અજ્ઞાનથી કે જાણીને—તે સર્વ શાંડિલ્યેશ્વરના દર્શનથી નાશ પામે છે.
Verse 126
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये शाण्डिल्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षड्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ ‘પ્રભાસ-ક્ષેત્ર-માહાત્મ્ય’ વિભાગમાં ‘શાંડિલ્યેશ્વર-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો એકસો છવ્વીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.