Adhyaya 124
આ અધ્યાયમાં શિવ–દેવી સંવાદ દ્વારા પશ્ચિમ દિશામાં સ્થિત ગૌરીદેવીના એક વિશેષ તીર્થનું માર્ગદર્શન મળે છે, જ્યાં દેવી ‘સૌભાગ્યેશ્વરી’ રૂપે વૈવાહિક મંગળ અને કલ્યાણ આપે છે. સ્થળનું વર્ણન રાવણસંબંધિત ‘રાવણેશ’ નામ અને ‘પાંચ ધનુષોના સમૂહ’ જેવા સ્થાનિક સંકેતોથી કરવામાં આવ્યું છે. કારણકથામાં કહેવામાં આવે છે કે અરુંધતી દેવીએ સૌભાગ્યની ઇચ્છાથી ત્યાં ગૌરીપૂજામાં તત્પર રહી કઠોર તપ કર્યું અને દેવીના પ્રભાવથી પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી. માઘ શુક્લ તૃતીયા વિશેષ પુણ્યકાળ ગણાયો છે. ફલશ્રુતિ મુજબ—જે ભક્તિપૂર્વક સૌભાગ્યેશ્વરીની આરાધના કરે છે, તેને આ જન્મમાં જ નહીં, ભાવિ જન્મોમાં પણ સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गौरीं सौभाग्यदायिनीम् । पश्चिमे रावणेशस्य धनुषां पञ्चके स्थिताम्
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ રાવણેશ્વરના પશ્ચિમમાં ‘પાંચ ધનુષ’ જેટલા પ્રદેશમાં સ્થિત, સૌભાગ્ય આપનારી ગૌરી પાસે જવું જોઈએ।
Verse 2
यत्रातप्यत्तपो घोरं स्वयं देवी ह्यरुंधती । सौभाग्यं कांक्षमाणा सा गौरीपूजापरायणा
જ્યાં દેવી અરુંધતીએ સ્વયં સૌભાગ્યની ઇચ્છાથી, ગૌરીપૂજામાં પરાયણ બની, ઘોર તપ કર્યું હતું।
Verse 3
संप्राप्ता परमां सिद्धिं तस्या देव्याः प्रभावतः । तृतीयायां शुक्लपक्षे माघे मासि वरानने
હે વરાનને! તે દેવીએ આપેલા પ્રભાવથી તેણીએ પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી—માઘ માસના શુક્લપક્ષની તૃતીયા તિથિએ।
Verse 4
यस्तां पूजयते भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात् । अन्यजन्मनि देवेशि नात्र कार्या विचारणा
હે દેવેશી! જે ભક્તિપૂર્વક તેણીની પૂજા કરે છે, તે સૌભાગ્ય પામે છે—બીજા જન્મમાં પણ; તેમાં વિચાર કરવાની જરૂર નથી।
Verse 124
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सौभाग्येश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં “સૌભાગ્યેશ્વરીમાહાત્મ્યવર્ણન” નામનો એકસો ચોવીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.