Adhyaya 122
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 122

Adhyaya 122

આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને પ્રભાસ-ક્ષેત્રમાં આવેલા ‘ચિત્રાંગદેશ્વર’ નામના વિશેષ લિંગનું માહાત્મ્ય સંક્ષેપમાં કહે છે. માર્ગદર્શક માહિતીરૂપે—આ લિંગ દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં અંદાજે વીસ ધનુષ જેટલા અંતરે સ્થિત છે એમ જણાવે છે. આ તીર્થની સ્થાપના ગંધર્વરાજ ચિત્રાંગદે કરી હતી. સ્થળની પવિત્રતા જાણી તેણે ઘોર તપ કર્યું, મહેશ્વરને પ્રસન્ન કર્યો અને ત્યાં લિંગ પ્રતિષ્ઠિત કર્યું. ભાવપૂર્વક જે અહીં પૂજા કરે તે ગંધર્વલોકને પામે છે અને ગંધર્વોના સાન્નિધ્યનો લાભ મેળવે છે. શુક્લ ત્રયોદશીના દિવસે નિયમ મુજબ શિવસ્નાન કરાવી, ક્રમશઃ વિવિધ પુષ્પો, સુગંધ દ્રવ્યો અને ધૂપથી પૂજન કરવાનો વિધાન જણાવાયું છે. યોગ્ય વિધિ અને આંતરિક ભાવ સાથે કરેલી આરાધનાથી સર્વ ઇચ્છિત ફળોની પૂર્ણ સિદ્ધિ થાય છે એમ ફલશ્રુતિ કહે છે.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं चित्रांगदेश्वरम् । तस्यैव नैरृते भागे धनुर्विंशतिभिः स्थितम्

ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી, ત્યાર પછી ચિત્રાંગદેશ્વર નામના લિંગ પાસે જવું જોઈએ. તે તેના નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) ભાગમાં વીસ ધનુષના અંતરે સ્થિત છે.

Verse 2

चित्रांगदेन देवेशि गंधर्वपतिना प्रिये । क्षेत्रं पवित्रं ज्ञात्वा वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम् । कृत्वा तपो महाघोरं समाराध्य महेश्वरम्

હે દેવેશી પ્રિયે, ગંધર્વોના અધિપતિ ચિત્રાંગદે તે ક્ષેત્રની પવિત્રતા જાણી ત્યાં લિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી. અતિ ઘોર તપ કરીને તેણે મહેશ્વરને વિધિપૂર્વક પ્રસન્ન કર્યો.

Verse 3

अथ यो भावसंयुक्तस्तल्लिगं संप्रपूजयेत् । गांधर्वलोकमाप्नोति गन्धर्वैः सह मोदते

હવે જે કોઈ ભાવભક્તિથી તે લિંગની સમ્યક પૂજા કરે છે, તે ગાંધર્વલોકને પામે છે અને ત્યાં ગંધર્વો સાથે આનંદ કરે છે.

Verse 4

तत्र शुक्लत्रयोदश्यां संस्नाप्य विधिना शिवम् । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्गंधधूपैरनु क्रमात् । स प्राप्नोत्यखिलं कामं मनसा यद्यदीप्सितम्

ત્યાં શુક્લપક્ષની ત્રયોદશીએ વિધિપૂર્વક શિવને સ્નાન કરાવી, ક્રમશઃ વિવિધ પુષ્પો, સુગંધ અને ધૂપથી પૂજા કરવી જોઈએ. તે મનમાં જે જે ઇચ્છે તે સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 122

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रांगदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘ચિત્રાંગદેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો એકસો બાવીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.