Adhyaya 120
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર મહાદેવીને શૈવ તત્ત્વનો ઉપદેશ આપે છે અને તીર્થયાત્રીને ઉત્તર દિશામાં ‘ત્રણ ધનુષ’ જેટલા અંતરે આવેલું, અનુપમ ગોપીશ્વર ધામ જોવા જવા કહે છે. આ સ્થાન પાપ-શમન કરનારું છે અને ગોપીઓએ અહીં પ્રતિષ્ઠા કરી હતી—એવી પ્રતિષ્ઠા-કથા દ્વારા દેવતાની સ્થાનિક મહિમા સ્થાપિત થાય છે. પછી સંક્ષિપ્ત પૂજા-વિધિ જણાવાય છે—પુત્રપ્રાપ્તિ માટે મહાદેવ/મહેશ્વરની આરાધના કરવી; તેઓ મનુષ્યોના સર્વ અભિષ્ટ પૂર્ણ કરે છે અને ખાસ કરીને સંતતિપ્રદ ગણાય છે. ચૈત્ર શુક્લ તૃતીયાના દિવસે ગંધ, પુષ્પ અને નૈવેદ્ય સાથે કરેલી પૂજા ઇચ્છિત ફળ આપે—એવો કાલ-નિયમ પણ ઉમેરાય છે. અંતે પ્રભાસ-ક્ષેત્રમાં ગોપીશ્વરના શુદ્ધિકારક માહાત્મ્યનું સંક્ષેપમાં ફલ-વર્ણન કરવામાં આવે છે।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गोपीश्वरमनुत्तमम् । बलातिबलदैत्यघ्न्या उत्तरे धनुषां त्रये
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી! ત્યારબાદ બલાતિબલ દૈત્યઘ્નીના ઉત્તર તરફ ત્રણ ધનુષ જેટલા અંતરે સ્થિત અનુત્તમ ગોપીશ્વર પાસે જવું જોઈએ।
Verse 2
संस्थितं पापशमनं गोपीभिः संप्रतिष्ठितम् । समाराध्य महादेवं पुत्रहेतोर्महेश्वरम् । सर्वकामप्रदं नॄणां पूजितं संततिप्रदम्
ત્યાં પાપશમન કરનાર ગોપીશ્વર સ્થિત છે; ગોપીઓએ તેમની પ્રતિષ્ઠા કરી છે। પુત્રપ્રાપ્તિ માટે મહાદેવ મહેશ્વરની યથાવિધિ આરાધના કરવાથી તેઓ મનુષ્યોને સર્વકામપ્રદ બને છે; પૂજિત થતાં સંતાન અને વંશપરંપરા આપે છે।
Verse 3
चैत्रशुक्लतृतीयायां यस्तं पूजयते नरः । गंध पुष्पोपहारैश्च स प्राप्नोतीप्सितं फलम्
ચૈત્ર શુક્લ તૃતીયાના દિવસે જે પુરુષ ગંધ, પુષ્પ અને ઉપહારોથી તેમની પૂજા કરે છે, તે ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે।
Verse 4
एवं संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं पापनाशनम् । गोपीश्वरस्य देवस्य प्रभासक्षेत्रवासिनः
આ રીતે પ્રભાસક્ષેત્રમાં નિવાસ કરનાર દેવ ગોપીશ્વરનું પાપનાશક માહાત્મ્ય સંક્ષેપમાં કહેવામાં આવ્યું।
Verse 120
इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये बलातिबलदैत्यघ्नीमाहात्म्ये गोपीश्वर माहात्म्यवर्णनंनाम विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કાન્દ મહાપુરાણની એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના પ્રથમ પ્રભાસક્ષેત્ર-માહાત્મ્યમાં, બલાતિબલ દૈત્યઘ્ની-માહાત્મ્યપ્રસંગે “ગોપીશ્વર-માહાત્મ્યવર્ણન” નામનો ૧૨૦મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।