Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

वंजुलीवासरे ये वै रात्रौ कुर्वंति जागरम् । यज्ञायुतायुतं पुण्यं मुहूर्तार्द्धेन जायते

Transliteration

vaṃjulīvāsare ye vai rātrau kurvaṃti jāgaram | yajñāyutāyutaṃ puṇyaṃ muhūrtārddhena jāyate

Translation

વંજુલી-વાસરે જે લોકો રાત્રે જાગરણ કરે છે, તેમને માત્ર અર્ધ મુહૂર્તમાં દસ હજાર ગુણ્યા દસ હજાર યજ્ઞ સમાન પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

Word by Word

• वंजुलीवासरे: on the Vaṃjulī day
• वंजुलीवासरे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वंजुली + वासर (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (वंजुल्याः वासरः = Vaṃjulī-day)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (relative pronoun)

• वै: indeed
• वै: None
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कुर्वन्ति: do, perform
• कुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• जागरम्: vigil, wakefulness
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यज्ञायुतायुतम्: (equal to) a hundred million sacrifices
• यज्ञायुतायुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ + अयुत + अयुत (प्रातिपदिकानि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (यज्ञानाम् अयुतायुतम् = a hundred million sacrifices)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुहूर्तार्द्धेन: within half a muhūrta
• मुहूर्तार्द्धेन: Karana (Instrument/Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त + अर्द्ध (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (मुहूर्तस्य अर्द्धम्)

• जायते: arises, is produced
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Narrator (contextual; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṃjulī (tithi-yoga/day)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devotees/sages in the Dvārakā-māhātmya discourse

Visual Art Cues

Scene: A temple courtyard at night: devotees awake with lamps, singing; the moon overhead marks Vaṃjulī; a cosmic scale shows half a muhūrta outweighing countless yajñas.

Characters & Entities

• Vaṃjulī
• jāgaraṇa
• yajña
• muhūrta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional wakefulness (jāgaraṇa) on an auspicious tithi can surpass large ritual performances in spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter is within Dvārakā Māhātmya; the immediate verse highlights a vrata-day (Vaṃjulī) rather than a single named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Keeping vigil at night (jāgaraṇa), even briefly (half a muhūrta), on the Vaṃjulī day.