Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

द्वारकावासिनश्चैव जनाः काननशोभया । हृष्टचित्ताः समाजग्मुरनिशं रुक्मिणीवनम्

Transliteration

dvārakāvāsinaścaiva janāḥ kānanaśobhayā | hṛṣṭacittāḥ samājagmuraniśaṃ rukmiṇīvanam

Translation

અને દ્વારકામાં વસતા લોકો વનની શોભાથી હર્ષિત થઈ, સતત આનંદચિત્તે રુક્મિણીવનમાં જતા રહ્યા.

Word by Word

• द्वारका-वासिनः: the residents of Dvārakā
• द्वारका-वासिनः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वारकायां वासिनः = inhabitants of Dvārakā)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (particle: indeed/just)

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• कानन-शोभया: by/with the beauty of the forest
• कानन-शोभया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कानन (प्रातिपदिक) + शोभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (काननस्य शोभा = beauty of the forest)

• हृष्ट-चित्ताः: with delighted hearts
• हृष्ट-चित्ताः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (कृदन्त; √हृष् + क्त) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः कर्मधारयः (हृष्टं चित्तं येषाम्/हृष्टचित्ताः = delighted-minded)

• समाजग्मुः: they assembled / came
• समाजग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार; प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• अनिशम्: continually
• अनिशम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनिशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: continually/without pause)

• रुक्मिणी-वनम्: Rukmiṇī’s grove
• रुक्मिणी-वनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुक्मिणी (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रुक्मिण्याः वनम् = Rukmiṇī’s grove)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā Māhātmya; not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rukmiṇī-vana

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Dvārakā residents, smiling and uplifted, walk again and again into a radiant grove dedicated to Rukmiṇī—trees in bloom, pathways shaded, offerings carried in baskets.

Characters & Entities

• Dvārakā
• Rukmiṇī
• Rukmiṇī-vana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are not only rivers and temples but also sacred groves; devotion expresses itself through repeated darśana and visitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rukmiṇī-vana (Rukmiṇī’s sacred grove) in Dvārakā is directly praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; continual visitation (aniśam) suggests regular devotional practice and pilgrimage.