Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

भद्रतीर्थं ततो गच्छेत्सरस्त्रिभुवनार्चितम् । स्नानमात्रेण लभते तिलधेनुफलं नरः

Transliteration

bhadratīrthaṃ tato gacchetsarastribhuvanārcitam | snānamātreṇa labhate tiladhenuphalaṃ naraḥ

Translation

પછી ત્રિભુવનમાં પૂજિત ‘ભદ્ર-તીર્થ’ સરોવર પાસે જવું; ત્યાં માત્ર સ્નાનથી જ મનુષ્ય તિલધેનુ-દાન સમાન પુણ્યફળ પામે છે.

Word by Word

• भद्रतीर्थम्: Bhadra-tīrtha
• भद्रतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); कर्मधारयः—भद्रं तीर्थम्

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• सरः: to the lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); छान्दस/पौराणिक-प्रयोगे रूपम् (सरः = सरसम्)

• त्रिभुवनार्चितम्: worshipped by the three worlds
• त्रिभुवनार्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक) + अर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—त्रिभुवनेन अर्चितम् (worshipped by the three worlds)

• स्नानमात्रेण: by mere bathing
• स्नानमात्रेण: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः—स्नानस्य मात्रया/मात्रेण (by mere bathing)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• तिलधेनुफलम्: the merit equal to (the gift of) a sesame-cow
• तिलधेनुफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + धेनु (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः—तिलधेनोः फलम् (fruit of gifting a sesame-cow)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

Speaker

Prahlāda (continued)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhadra-tīrtha

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: pilgrims/brāhmaṇas (implied)

Visual Art Cues

Scene: A revered lake with pilgrims bathing at dawn; a symbolic ‘tiladhenu’ (cow made/represented with sesame offerings) appears as an iconographic motif near a small altar on the bank.

Characters & Entities

• Bhadra-tīrtha
• Tiladhenu
• Snāna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity can magnify simple acts like bathing into merits comparable to renowned ritual charities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhadra-tīrtha (a revered lake in the Dvārakā Māhātmya itinerary).

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna at Bhadra-tīrtha; its merit is equated with tiladhenu-dāna.