Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

द्वारवत्यां तु गमनाद्ध्यानाल्लक्ष्मीपतेस्तदा । अशेषकल्मषान्मुक्ता विध्वस्ताखिलबन्धनाः

Transliteration

dvāravatyāṃ tu gamanāddhyānāllakṣmīpatestadā | aśeṣakalmaṣānmuktā vidhvastākhilabandhanāḥ

Translation

પરંતુ દ્વારવતીમાં ગમન કરીને અને લક્ષ્મીપતિનું ધ્યાન કરવાથી, તેઓ ત્યારે સર્વ કલ્મષથી મુક્ત થયા અને તેમના સર્વ બંધનો સંપૂર્ણ રીતે નાશ પામ્યા।

Word by Word

• द्वारवत्याम्: in Dvāravatī
• द्वारवत्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वारवती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; Locative singular

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis-contrast)

• गमनात्: from going; by the act of going
• गमनात्: Apadana/Hetu (Cause/Source/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: गमन (प्रातिपदिक; √गम् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; Ablative singular

• ध्यानात्: from meditation; by meditation
• ध्यानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक; √ध्यै धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु), एकवचन; Ablative singular

• लक्ष्मीपतेः: of the Lord of Lakṣmī (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• लक्ष्मीपतेः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; Genitive singular

• तदा: then
• तदा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• अशेषकल्मषात्: from all sin/impurity without remainder
• अशेषकल्मषात्: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अशेष + कल्मष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; Ablative singular

• मुक्ताः: freed
• मुक्ताः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुक्त (कृदन्त; √मुच् धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with implied ‘गोप्यः’

• विध्वस्ताखिलबन्धनाः: whose all bonds were destroyed
• विध्वस्ताखिलबन्धनाः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विध्वस्त (कृदन्त; √ध्वंस्/ध्वस् धातु, क्त) + अखिल + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः ‘अखिलबन्धन’ (कर्मधारय) + ‘विध्वस्त’ (तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष: विध्वस्तानि अखिलबन्धनानि यस्याः/यासाम्) अर्थे; agreeing with implied ‘गोप्यः’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvāravatī/Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A contemplative moment: the pilgrims enter Dvārakā, hands folded, eyes lowered in meditation on Lakṣmīpati; a subtle aura suggests bonds falling away.

Characters & Entities

• Dvāravatī (Dvārakā)
• Lakṣmīpati (Viṣṇu/Kṛṣṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-yātrā joined with dhyāna purifies: outer pilgrimage and inner contemplation together dissolve sin and bondage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvāravatī (Dvārakā) is explicitly praised as a liberating sacred destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditation (dhyāna) on Lakṣmīpati is recommended, along with the act of going to Dvārakā.