Adhyaya 7

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यमचलेश्वरम् । यं दृष्ट्वा सिद्धिमाप्नोति नरः श्रद्धासमन्वितः

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે નૃપશ્રેષ્ઠ, ત્યારબાદ અતિપુણ્ય અચલેશ્વર પાસે જવું જોઈએ. જેના દર્શનથી શ્રદ્ધાયુક્ત મનુષ્ય સિદ્ધિ પામે છે।

Verse 2

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । आश्विने फाल्गुने वापि स याति परमां गतिम्

ત્યાં જે મનુષ્ય કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીએ વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરે છે—આશ્વિનમાં હોય કે ફાલ્ગુનમાં—તે પરમ ગતિને પામે છે.

Verse 3

यस्तु पूजयते भक्त्या दक्षिणां दिशमास्थितः । पुष्पैः पत्रैः फलैश्चैव सोऽश्वमेधफलं लभेत्

અને જે ભક્તિપૂર્વક દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને પુષ્પ, પત્ર અને ફળોથી પૂજન કરે છે, તે અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે.

Verse 4

पंचामृतेन यस्तत्र तर्पणं कुरु ते नरः । सोऽपि देवस्य सांनिध्यं शिवलोकमवाप्नुयात्

જે મનુષ્ય ત્યાં પંચામૃતથી તર્પણ કરે છે, તે પણ દેવના સાંનિધ્યને પામી શિવલોકને પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 5

प्रदक्षिणांते यस्तस्य प्रणामं कुरुते नरः । नश्यंति सर्वपापानि प्रदक्षिणपदेपदे

જે મનુષ્ય પ્રદક્ષિણા પૂર્ણ થયા પછી તેને પ્રણામ કરે છે, તે પ્રદક્ષિણાના દરેક પગલે સર્વ પાપો નાશ પામે છે.

Verse 6

तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं तत्त्वं शृणु महामते । मया पूर्वं श्रुतं स्वर्गे नारदाच्छक्रसन्निधौ

ત્યાં પૂર્વકાળમાં એક અદ્ભુત ઘટના બની હતી; હે મહામતે, તેનું તત્ત્વ સાંભળો. મેં એકવાર સ્વર્ગમાં શક્ર (ઇન્દ્ર)ના સાંનિધ્યમાં નારદ પાસેથી તે સાંભળ્યું હતું.

Verse 7

तत्र पूर्वं शुको नीडं वृक्षे चैवाकरोद्द्विजः । गतागतेन नीडस्य कुरुते तं प्रदक्षिणाम्

ત્યાં પૂર્વકાળે એક શુક (પોપટ)એ વૃક્ષ પર પોતાનું માળું બનાવ્યું. માળામાં આવતાં-જતાં તે માળાની આસપાસ વારંવાર પ્રદક્ષિણા કરતો રહ્યો.

Verse 8

न च भक्त्या महाराज पक्षियोनिसमुद्भवः । अथासौ मृत्युमापन्नः कालेन महता शुकः

હે મહારાજ, પક્ષિ-યોનિમાં જન્મેલો તે શુક ભક્તિથી (ત્યારે) ફળ પ્રાપ્ત કરી શક્યો નહિ. ઘણો સમય વીત્યા પછી તે શુક કાળવશ મૃત્યુ પામ્યો.

Verse 9

संजातः पार्थिवे वंशे राजा वेणुरिति स्मृतः । जातिस्मरो महाराज सर्वशत्रुनिकृन्तनः

પછી તે રાજવંશમાં જન્મ્યો અને ‘રાજા વેણુ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયો. હે મહારાજ, જાતિસ્મર એવો તે સર્વ શત્રુઓનો નાશ કરનાર બન્યો.

Verse 10

स तं स्मृत्वा प्रभावं हि प्रदक्षिणासमुद्भवम् । अचलेश्वरमासाद्य प्रदक्षिणामथाकरोत्

પ્રદક્ષિણાથી ઉત્પન્ન થયેલા તે પ્રભાવને સ્મરીને તે અચલેશ્વર પાસે ગયો અને પછી ભક્તિપૂર્વક પ્રદક્ષિણા કરી.

Verse 11

नक्तं दिनं महाराज नान्यत्किंचित्करोति सः । न तथा तपसे यत्नो न नैवेद्ये कथंचन

હે મહારાજ, તે રાતદિવસ બીજું કશું જ કરતો ન હતો. તપ માટે એવો પ્રયત્ન નહોતો, ન તો કોઈ રીતે નૈવેદ્ય અર્પણ કરતો.

Verse 12

न पुष्पे धूपदाने च प्रदक्षिणापरः सदा । केनचित्त्वथ कालेन मुनयोऽत्र समागताः

તે ન તો પુષ્પાર્પણ કરતો, ન ધૂપદાન; સદા માત્ર પ્રદક્ષિણામાં જ પરાયણ રહ્યો. પછી થોડા સમય બાદ ત્યાં મુનિઓ આવી પહોંચ્યા.

Verse 13

नारदः शौनकश्चैव हारीतो देवलस्तथा । गालवः कपिलो नंदः सुहोत्रः कश्यपो नृपः

નારદ, શૌનક, હારીત અને દેવલ; ગાલવ, કપિલ, નંદ, સુહોત્ર અને કશ્યપ—હે નૃપ! (આ મુનિઓ ત્યાં આવ્યા).

Verse 14

एते चान्ये च बहवो देवव्रतपरायणाः । केचित्स्नानं कारयंति तस्य लिंगस्य भक्तितः

આ અને અન્ય અનેક દેવવ્રતપરાયણ ભક્તો ત્યાં હતા. એમમાંથી કેટલાક ભક્તિપૂર્વક તે લિંગનું અભિષેક-સ્નાન કરાવતા હતા.

Verse 15

अन्ये च विविधां पूजां जपमन्ये समाहिताः । एके नृत्यंति राजेंद्र गायंति च तथा परे

કેટલાકે વિવિધ પ્રકારની પૂજા કરી; કેટલાકે એકાગ્ર થઈ જપ કર્યો. હે રાજેન્દ્ર! કેટલાક નૃત્ય કરતા હતા અને કેટલાક તેમ જ ગાન કરતા હતા.

Verse 16

बलिमन्ये प्रयच्छंति स्तुतिं कुर्वंति चापरे । अथाश्चर्यं परं दृष्ट्वा प्रदक्षिणापरं नृपम्

કેટલાકે બલિ અર્પણ કર્યો અને કેટલાકે સ્તુતિ કરી. પછી તે મહા આશ્ચર્ય જોઈને—પ્રદક્ષિણામાં સંપૂર્ણ પરાયણ એવા નૃપને—(તેઓ વિસ્મિત થયા).

Verse 17

परं कौतुकमापन्ना वाक्यमेतदथाब्रुवन् । प्रदक्षिणासमुद्भूतं कारणं ज्ञातुमिच्छवः

પરમ કૌતુકથી ભરાઈ તેઓ બોલ્યા—પ્રદક્ષિણાથી ઉત્પન્ન થયેલ આ વિષયનું કારણ અમે જાણવા ઇચ્છીએ છીએ।

Verse 18

ऋषय ऊचुः । कस्मात्त्वं पार्थिवश्रेष्ठ प्रदक्षिणापरः सदा । देवस्यास्य विशेषेण सत्यं नो वक्तुमर्हसि

ઋષિઓએ કહ્યું—હે રાજશ્રેષ્ઠ! તું સદા પ્રદક્ષિણામાં જ કેમ તત્પર રહે છે? ખાસ કરીને આ દેવ વિષે સાચું કારણ અમને કહો।

Verse 19

न ददासि जलं लिंगे प्रभूतं सुमनोहरम् । पुष्पधूपादिकं वाथ स्तोत्राणि विविधानि च

તું લિંગ પર પ્રચુર, મનોહર જળ અર્પણ કરતો નથી; ન પુષ્પ-ધૂપાદિ ચઢાવે છે, ન વિવિધ સ્તોત્રોનું પાઠ કરે છે।

Verse 20

समर्थोऽसि तथान्येषां दानानां त्वं महीपते । एतन्नः कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

હે મહીપતે! તું અન્ય દાનધર્મો કરવા પણ સમર્થ છે; તેથી અમારા આ સમગ્ર કૌતુકનું કારણ યથાવત્ સમજાવી કહો।

Verse 21

वेणुरुवाच । यदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः । पूर्वदेहांतरे वृत्तं सर्वं सत्यं विशेषतः

વેણુએ કહ્યું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! હું જે કહેવા જઈ રહ્યો છું તે સાંભળો; પૂર્વ દેહાંતરમાં જે બન્યું તે સર્વ, વિશેષ કરીને, સંપૂર્ણ સત્ય છે।

Verse 22

प्रासादेऽस्मिन्पुरा पक्षी शुकोऽहं स्थितवांस्तदा । कृतवांश्च तदा देवं प्रदक्षिणामहर्निशम्

પૂર્વકાળે આ જ પ્રાસાદમાં હું પક્ષી—શુક (પોપટ)—રૂપે વસતો હતો. ત્યારે હું આ દેવની અહોરાત્ર પ્રદક્ષિણા કરતો હતો.

Verse 23

कृपयाऽस्य प्रभावाच्च जातो जातिस्मरस्त्वहम् । अधुना परया भक्त्या यत्करोमि प्रदक्षिणाम्

તેમની કૃપા અને પ્રભાવથી હું જાતિસ્મર બન્યો. તેથી હવે પણ પરમ ભક્તિથી પ્રદક્ષિણા કરું છું.

Verse 24

न जाने किं फलं मेऽद्य देवस्यास्य प्रसादतः । एतस्मात्कारणाच्चाहं नान्यत्किंचित्करोमि भोः

આ દેવના પ્રસાદથી આજે મને કયું ફળ મળશે તે હું જાણતો નથી. આ કારણથી, હે પૂજ્યજનોએ, હું બીજું કશું કરતો નથી.

Verse 25

पुलस्त्य उवाच । वेणुवाक्यं ततः श्रुत्वा मुनयः शंसितव्रताः । विस्मयोत्फुल्लनयनाः साधुसाध्विति चाब्रुवन्

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—વેણુના વચન સાંભળી પ્રશંસિત વ્રતવાળા મુનિઓ આશ્ચર્યથી આંખો ફાડી ‘સાધુ! સાધુ!’ કહી ઉઠ્યા.

Verse 26

ततः प्रदक्षिण पराः सर्वे तत्र महर्षयः । बभूवुर्मुनयः सर्वे श्रद्धया परया युताः

પછી ત્યાંના બધા મહર્ષિઓ પ્રદક્ષિણામાં પરાયણ બન્યા; બધા મુનિઓ પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થયા.

Verse 27

सोऽपि राजा महाभागो वेणुः शंभोः प्रसादतः । शाश्वतं स्थानमापन्नो दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि

એ મહાભાગ્યશાળી રાજા વેણુ પણ શંભુના પ્રસાદથી શાશ્વત ધામને પામ્યો; તે ધામ દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.