Adhyaya 60

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ जंबूतीर्थमनुत्तमम् । तत्र स्नातो नरः सम्यगिष्टं फलमवाप्नुयात् जंबूद्वीपसमुत्थानां तीर्थानां नृपसत्तम

પુલસ્ત્યે કહ્યું—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! ત્યારબાદ તું અનુત્તમ જંબૂતીર્થમાં જા. ત્યાં વિધિપૂર્વક સ્નાન કરનાર મનુષ્ય ઇચ્છિત ફળ પામે છે—હે નૃપસત્તમ—આ જંબૂદ્વીપના તીર્થોમાંથી ઉદ્ભવેલું છે.

Verse 2

आसीत्पुरा निमिर्नाम क्षत्रियः सूर्यवंशजः । वयसः परिणामे स पर्वतं चार्बुदं गतः

પૂર્વકાળે સૂર્યવંશજ ‘નિમિ’ નામનો એક ક્ષત્રિય હતો. વય પરિપક્વ થતાં તે અર્બુદ પર્વત પર ગયો.

Verse 3

प्रायोपवेशनं कृत्वा स्थितस्तत्र समाहितः । अथाजग्मुर्मुनिगणास्तस्य पार्श्वे सहस्रशः

પ્રાયોપવેશનનું વ્રત કરીને તે ત્યાં સમાહિત અને સંયમિત થઈ રહ્યો. ત્યારબાદ સહસ્રો મુનિગણો તેના પાર्श્વે આવી પહોંચ્યા.

Verse 4

चक्रुर्धर्मकथां पुण्यां राजर्षीणां महात्मनाम् । देवर्षीणां पुराणानां तथान्येषां महात्मनाम्

તેઓએ ધર્મની પવિત્ર કથા કરી—મહાત્મા રાજર્ષિઓ, દેવર્ષિઓ, પુરાણો તથા અન્ય મહાત્માઓ વિષે.

Verse 5

ततः कश्चित्कथांते च लोमशो नाम सन्मुनिः । कीर्त्तयामास माहात्म्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्

પછી કથાના અંતે ‘લોમશ’ નામના સન્મુનિએ સર્વ તીર્થોમાંથી ઉદ્ભવેલા એક માહાત્મ્યનું કીર્તન આરંભ્યું.

Verse 6

तच्छ्रुत्वा पार्थिवो राजन्निमिः परमदुर्मनाः । बभूव न कृतं पूर्वं यतस्तीर्थावगाहनम्

તે સાંભળીને, હે રાજન, પાર્થિવ રાજા નિમિ અત્યંત દુઃખિત થયો; કારણ કે તેને સમજાયું કે પૂર્વે તેણે તીર્થોમાં અવગાહન-સ્નાન કર્યું નહોતું।

Verse 7

ततः प्रोवाच तं विप्रमस्त्युपायो द्विजोत्तम । कश्चिद्येन च सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

પછી તેણે તે વિપ્રને કહ્યું—હે દ્વિજોત્તમ, એવો એક ઉપાય છે કે જેના દ્વારા સર્વ તીર્થોનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 8

लोमश उवाच । दया मे नृप सञ्जाता त्वां दृष्ट्वा दुःखितं भृशम् । तीर्थयात्राकृते यस्मात्करिष्येऽहं तव प्रियम्

લોમશ બોલ્યા—હે નૃપ, તને અત્યંત દુઃખિત જોઈને મારા હૃદયમાં દયા જાગી છે; તેથી તારી તીર્થયાત્રા માટે હું તને પ્રિય લાગતું કાર્ય કરીશ।

Verse 9

अत्रैव चानयिष्यामि जंबूद्वीपोद्भवानि च । सर्वतीर्थानि राजेन्द्र मन्त्रशक्त्या न संशयः

હે રાજેન્દ્ર, મંત્રશક્તિ દ્વારા—કોઈ સંશય વિના—હું અહીં જ જંબૂદ્વીપમાંથી ઉત્પન્ન સર્વ તીર્થો લઈ આવીશ।

Verse 10

स्नानं कुरु महाराज ह्येकीभूतेषु तत्र च । अस्मिञ्जलाशये पुण्ये सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

હે મહારાજ, જ્યારે તે સર્વ તીર્થો ત્યાં એકરૂપ થાય, ત્યારે આ પુણ્ય જલાશયમાં સ્નાન કર; હું આ સત્ય કહું છું।

Verse 11

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिर्ध्यानं चक्रे समाहितः । ततस्तीर्थानि सर्वाणि तत्रायातानि तत्क्षणात्

એમ કહી તે વિપ્રઋષિ સમાહિત ચિત્તે ધ્યાનમાં પ્રવેશ્યો. તત્ક્ષણે જ ત્યાં સર્વ તીર્થો આવી પહોંચ્યાં.

Verse 12

प्रत्ययार्थं च राजर्षे जंबूवृक्षो व्यजायत । तत्र स्नानं नृपश्चक्रे सर्वतीर्थमये ध्रुवे

અને પ્રમાણરૂપે, હે રાજર્ષિ, ત્યાં જંબૂવૃક્ષ પ્રગટ થયો. સર્વતીર્થમય એવા ધ્રુવ સ્થાને રાજાએ સ્નાન કર્યું.

Verse 13

सदेहश्च गतः स्वर्गे तीर्थस्नानादनन्तरम् । ततः प्रभृति तत्तीर्थं जंबूतीर्थमनुस्मृतम्

તીર્થસ્નાન પછી તરત જ તે દેહসহ સ્વર્ગે ગયો. ત્યારથી તે તીર્થ ‘જંબૂતીર્થ’ તરીકે સ્મરાય છે.

Verse 14

कन्यागते रवौ तत्र यः श्राद्धं कुरुते नरः । गयाशीर्षसमं तस्य पुण्यमाहुर्महर्षयः

સૂર્ય કન્યા રાશિમાં પ્રવેશે ત્યારે ત્યાં જે મનુષ્ય શ્રાદ્ધ કરે છે, તેનું પુણ્ય ગયાશીર્ષ સમાન છે એમ મહર્ષિઓ કહે છે.

Verse 60

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे जंबूतीर्थप्रभाववर्णनंनाम षष्टितमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘જંબૂતીર્થપ્રભાવવર્ણન’ નામનો સાઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.