Adhyaya 55
આ અધ્યાયમાં પુલસ્ત્ય ઋષિ રાજાને શુભ રુદ્રહ્રદ તીર્થમાં જવાની અને ત્યાં ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરવાની રીત ઉપદેશે છે. કહેવામાં આવ્યું છે કે જે વ્યક્તિ ભક્તિથી આ પવિત્ર સરોવરમાં સ્નાન કરે છે, તે પાવન બની શિવગણોના સાન્નિધ્યમાં ‘ગણાધીશત્વ’ જેવી ઉચ્ચ સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરે છે. પછી તીર્થની ઉત્પત્તિકથા આવે છે—અંધક દૈત્યવધ પછી વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવ પોતાના ગણો સાથે ત્યાં સ્નાન કરીને હ્રદની સ્થાપના કરે છે; તેથી તે ‘રુદ્રહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. આગળ નિયમ જણાવે છે કે ચતુર્દશી તિથિએ સ્નાન કરવાથી સર્વ તીર્થોના સંગમ સમાન પુણ્ય મળે છે. અંતે તેને પ્રભાસ ખંડના અંતર્ગત અર્બુદ ખંડનો 55મો અધ્યાય કહી કોલોફનથી સમાપ્તિ થાય છે.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ पुण्यं रुद्रह्रदं शुभम् । यत्र स्नातो नरो भक्त्या गणाधीशत्वमाप्नुयात्
પુલસ્ત્યે કહ્યું—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! ત્યારબાદ પવિત્ર અને શુભ એવા રુદ્રહ્રદે જવું જોઈએ. જ્યાં ભક્તિપૂર્વક સ્નાન કરનાર મનુષ્ય શિવગણોમાં ગણાધીશપદ પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 2
पुरा हत्वांऽधकं दैत्यं सगणो वृषभध्वजः । ततः स्नातो ह्रदं कृत्वा ततो रुद्रह्रदोऽभवत्
પ્રાચીન કાળે વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવે પોતાના ગણો સાથે અંધક દૈત્યનો વધ કરીને ત્યાં સ્નાન કર્યું. ત્યાં હ્રદ રચાતા તે સ્થાન ‘રુદ્રહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું.
Verse 3
चतुर्द्दश्यां महाराज यस्तत्र कुरुते नरः । स्नानं तस्य भवेत्पुण्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्
હે મહારાજ! ચતુર્દશીના દિવસે ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્યના સ્નાનનું પુણ્ય સર્વ તીર્થોના સંયુક્ત પુણ્ય સમાન થાય છે.
Verse 55
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे रुद्रह्रदमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદમહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘રુદ્રહ્રદ-માહાત્મ્ય-વર્ણન’ નામનો પંચપંચાશત્તમ અધ્યાય સમાપ્ત થયો.