Adhyaya 44
આ અધ્યાય ‘ગજતીર્થ-પ્રભાવ-વર્ણન’માં પુલસ્ત્ય ઋષિ રાજાને ‘અનુત્તમ’ એવા ગજતીર્થમાં જવાની રીત અને મહત્ત્વ સમજાવે છે. પૂર્વકાળમાં દિગ્ગજો—સંયમી અને શુદ્ધ આચરણવાળા—એ જ સ્થળે તપશ્ચર્યા કરતા; ઐરાવતપ્રમુખ લોકધારક ગજો સાથે તેમની સાધનાએ આ તીર્થની મહિમા અને અધિકાર સ્થાપિત કર્યો હોવાનું વર્ણન છે. અધ્યાયનું મુખ્ય ઉપદેશ સમ્યક્, વિધિપૂર્વક સ્નાન છે. જે શ્રદ્ધાથી ગજતીર્થમાં યોગ્ય રીતે સ્નાન કરે છે, તેને ગજદાન જેટલું પુણ્યફળ પ્રાપ્ત થાય છે—એવી સ્પષ્ટ ફલશ્રુતિ આપવામાં આવી છે. આમ તીર્થભૂગોળ, આદર્શ તપસ્યાનો પૂર્વપ્રસંગ અને પુણ્ય-સમતા—ત્રણે એકસાથે દર્શાવવામાં આવે છે।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गजतीर्थमनुत्तमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं दिग्गजैर्भावितात्मभिः
પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે નૃપશ્રેષ્ઠ, ત્યારબાદ અનુત્તમ ગજતીર્થમાં જવું જોઈએ; જ્યાં પ્રાચીનકালে ભાવિતાત્મા દિગ્ગજોએ તપ કર્યું હતું.
Verse 2
भूभारधरणैश्चान्यैरैरावणमुखैर्नृप । तत्र स्नातो नरः सम्यग्गजदानफलं लभेत्
હે રાજન, ઐરાવત વગેરે ભૂભાર ધારણ કરનારા અન્ય ગજોથી પૂજિત તે તીર્થમાં જે મનુષ્ય વિધિપૂર્વક સ્નાન કરે છે, તે ગજદાન સમાન પુણ્યફળ મેળવે છે.
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गजतीर्थप्रभाववर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘ગજતીર્થ-પ્રભાવ-વર્ણન’ નામનો ચુમ્માલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।