Adhyaya 26

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तस्मिन्कनखलंनाम पर्वते पापनाशने

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! ત્યારબાદ ત્રિલોકમાં પ્રસિદ્ધ એવા તીર્થમાં જા; પાપનાશક ‘કનખલ’ નામના પર્વત પર તે તીર્થ સ્થિત છે.

Verse 2

शृणु तत्राऽभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । पार्थिवः सुमतिर्नाम संप्राप्तोऽर्बुदपर्वते

હે મહીપતે! સાંભળો—ત્યાં પૂર્વકાળે જે અદ્ભુત ઘટના બની. ‘સુમતિ’ નામનો એક રાજા એક વખત અર્બુદ પર્વતે આવ્યો હતો.

Verse 3

सूर्यग्रहे महीपाल तीर्थं कनखलं गतः । तेन विप्रार्थमानीतं सुवर्णं जात्यमेव हि

હે મહીપાલ! સૂર્યગ્રહણ સમયે તે કનખલ તીર્થમાં ગયો. બ્રાહ્મણોને દાન આપવા માટે તે શુદ્ધ જાતિસુવર્ણ લઈને આવ્યો હતો.

Verse 4

प्रभूतं पतितं तोये प्रमादात्तस्य भूपतेः । न लब्धं तेन भूपाल अन्वेषणपरेण च

હે ભુપાલ! તે રાજાની અસાવધાનતાથી ઘણું સોનું પાણીમાં પડી ગયું. શોધમાં તત્પર હોવા છતાં તે તેને મેળવી શક્યો નહીં.

Verse 5

ततः स्नात्वा गृहं प्राप्तः पश्चात्तापसमन्वितः । ततः कालेन महता स भूयस्तत्र चागतः

પછી સ્નાન કરીને તે પશ્ચાત્તાપથી ભરાઈ ઘર પરત આવ્યો. ત્યારબાદ ઘણો સમય વીતી ગયા પછી તે ફરી ત્યાં આવ્યો.

Verse 6

स्नानार्थं भास्करे ग्रस्ते तं च देशमपश्यत । चिंतयामास मेधावी ह्यस्मिन्देशे तदा मम

સૂર્યગ્રહણ સમયે સ્નાનાર્થે આવી તેણે એ જ સ્થાન જોયું. ત્યારે તે મેધાવી રાજા મનમાં વિચારવા લાગ્યો—“આ દેશમાં, તે સમયે, મારું…”

Verse 7

सुवर्णं पतितं हस्तान्न च लब्धं कथंचन

“મારા હાથમાંથી સોનું પડી ગયું, અને હું તેને કોઈ રીતે પણ પાછું મેળવી શક્યો નહિ.”

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । एवं चिंतयतस्तस्य वागुवाचाशरीरिणी । नात्र नाशोऽस्ति राजेन्द्र इह लोके परत्र च

પુલસ્ત્યે કહ્યું—તે એમ વિચારતો હતો ત્યારે એક અશરીરી વાણી બોલી—“રાજેન્દ્ર! અહીં ન આ લોકમાં નુકસાન છે, ન પરલોકમાં.”

Verse 9

अत्र कोटिगुणं जातं सुवर्णं यत्पुरातनम् । पश्चात्तापस्त्वया भूरि कृतो यद्द्रव्यनाशने

“અહીં તે જ પ્રાચીન સોનું કરોડગણું બની ગયું છે. અને દ્રવ્યનાશ માટે તું જે બહુ પશ્ચાત્તાપ કર્યો હતો…”

Verse 10

तस्मात्संख्या च संजाता तथैवाकल्पितस्य च । येऽत्र श्रद्धासमायुक्ताः सुवर्णैर्नृपसत्तम । यत्नाच्छ्राद्धं करिष्यंति सुवर्णं च विशेषतः

“અતએવ અહીં જે અકલ્પિત હોય તે પણ ગણતરીમાં આવી જાય છે. હે નૃપસત્તમ! જે શ્રદ્ધાસહ અહીં આવી યત્નપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરે છે—વિશેષ કરીને સ્વર્ણદાન સાથે…”

Verse 11

ब्राह्मणेभ्यः प्रदास्यंति संख्या तस्य न विद्यते । अत्रान्वेषय देशे त्वं प्राप्स्यसे नाऽत्र संशयः

બ્રાહ્મણોને આપવામાં આવતું તે દાન ગણતરીથી પરે છે. આ જ દેશમાં તું શોધ કર—તું તેને નિશ્ચયે પ્રાપ્ત કરશ; તેમાં શંકા નથી.

Verse 12

स श्रुत्वा भारती तत्र ह्याकाशादुत्थितां नृप । अन्वेषमाणोऽस्मिन्देशे सुवर्णं तच्च लब्धवान्

હે રાજા, ત્યાં આકાશમાંથી ઉદ્ભવેલી દિવ્ય વાણી (ભારતી) સાંભળી તેણે એ પ્રદેશમાં શોધ કરી અને નિશ્ચયે સોનું પ્રાપ્ત કર્યું.

Verse 13

शुभ्रं कोटिगुणं प्राज्यं ततस्तुष्टिं समागतः । ज्ञात्वा तीर्थप्रभावं तं ब्राह्मणेभ्यः सहस्रशः । प्रददौ च दयायुक्त उद्दिश्य पितृदेवताः

તે સોનું નિર્મળ, કરોડગણું વધેલું અને બહુ પ્રચુર હતું; તેથી તે સંતોષ પામ્યો. તે તીર્થનો પ્રભાવ જાણી, દયાથી યુક્ત થઈ, પિતૃદેવતાઓને ઉદ્દેશીને તેણે બ્રાહ્મણોને હજારો દાન આપ્યાં.

Verse 14

ततस्तस्य प्रभावेण स दानस्य महीपतिः । संजातो धनदोनाम यक्षो नानाधनप्रदः

પછી તે તીર્થ અને તે દાનના પ્રભાવથી તે ભૂપતિ ‘ધનદ’ નામનો યક્ષ થયો, જે અનેક પ્રકારનું ધન આપનાર હતો.

Verse 15

तत्र यः कुरुते श्राद्धं ग्रहे सूर्यस्य भूमिप । आकल्पं पितरस्तस्य तृप्तिं यांति सुतर्पिताः

હે ભૂમિપ, જે કોઈ ત્યાં સૂર્યના મંદિર/ધામમાં શ્રાદ્ધ કરે છે, તેના પિતૃઓ સુતરપિત થઈ કલ્પાંત સુધી તૃપ્ત રહે છે.

Verse 16

स्नानेन ऋषयो देवास्तुष्टिं यांति महोरगाः । नाशः संजायते सद्यः पापस्य पृथिवीपते

ત્યાં સ્નાન કરવાથી ઋષિઓ, દેવો અને મહોરગો પ્રસન્ન થાય છે; અને હે પૃથ્વીપતે, પાપનો નાશ તત્કાળ થાય છે.

Verse 17

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । यथाशक्त्या तथा दानं श्राद्धं च नृपसत्तम

અતએવ, હે નૃપસત્તમ, સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ; અને યથાશક્તિ દાન તથા શ્રાદ્ધ પણ કરવું જોઈએ.

Verse 26

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कनखलतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षङ्विंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘કનખલતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો છવ્વીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.