Adhyaya 25

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः पिंडारकं गच्छेत्तीर्थं पापहरं नृप । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मंकिना ब्राह्मणेन च । सिद्धिं गतस्तथा राजंस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

પુલસ્ત્યે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે નૃપ, પાપહર પિંડારક તીર્થમાં જવું જોઈએ; જ્યાં પૂર્વકાળે બ્રાહ્મણ મંકિએ તપ કર્યું અને આ તીર્થના પ્રભાવથી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી.

Verse 2

पुरा मंकिरभूद्विप्रो नाममात्रेण भूपते । मूर्खो ब्राह्मणकृत्यानामनभिज्ञः सुमन्दधीः

પૂર્વકાળે, હે ભૂપતે, મંકિ નામે એક દ્વિજ હતો; તે માત્ર નામનો બ્રાહ્મણ, મૂર્ખ, બ્રાહ્મણધર્મકર્મોમાં અનભિજ્ઞ અને અતિ મંદબુદ્ધિ હતો।

Verse 3

अथासौ पर्वते रम्ये लोकानां नृपसत्तम । महिषी रक्षयामास ततः पिंडारकर्मणि

હે નૃપસત્તમ, ત્યારબાદ તે તે રમ્ય પર્વત પર લોક들의 રક્ષા કરતો રહ્યો; પછી પિંડારકસંબંધિત પવિત્ર અનુષ્ઠાનકર્મોમાં પ્રવૃત્ત થયો।

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन वित्तमुपार्जितम् । दूरात्कृच्छ्रेण च स्तोकं जगृहे गोयुगं ततः

થોડા સમય પછી તેણે થોડું ધન ઉપાર્જિત કર્યું; પછી દૂરથી ભારે કષ્ટે તેણે નાનું ગોયુગ (ગાયોની જોડી) મેળવ્યું।

Verse 5

ततस्तद्दमयामास गोयुगं नृपसत्तम । अथ दैववशाद्राजन्दमितं तस्य गोयुगम्

પછી, હે નૃપસત્તમ, તેણે તે ગોયુગને દમન કરીને વશમાં લીધું; પરંતુ, હે રાજન, દૈવવશાત્ એ જ ગોયુગ અણધાર્યા રીતે દમિત થઈ ગયું।

Verse 6

निबद्धमुष्ट्रमासाद्य ग्रीवादेशे बलात्स्थितम् । अथोष्ट्रस्त्वरया राजन्नुत्थितस्त्रासतत्परः

બંધાયેલ ઊંટ પાસે જઈ તેની ગળાના ભાગે બળપૂર્વક જુઆ/જોડ બાંધવામાં આવ્યું; ત્યારે, હે રાજન, ઊંટ ભયથી વ્યાકુળ થઈ ત્વરાથી ઊભો થયો, ભાગવા તત્પર।

Verse 7

गोयुगेन हि ग्रीवायां लम्बमानेन भूपते । तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विनाशं गोयुगस्य तु

હે ભૂપતે! ગળે લટકતું ગો-યુગલ જોઈ તેણે તે મહા આશ્ચર્ય અને તે ગો-યુગલનો વિનાશ નિહાળ્યો।

Verse 8

मंकिर्वैराग्यमापन्नस्त्यक्त्वा ग्रामं वनं ययौ । स गत्वा निर्झरं कञ्चिदर्बुदे नृपसत्तम

હે નૃપસત્તમ! મંકી વૈરાગ્ય પામી ગામ ત્યજી વનમાં ગયો; અને અર્બુદ પર એક નિર્ઝર પાસે જઈ પહોંચ્યો।

Verse 9

त्रिकालं कुरुते स्नानं गायत्रीजपमुत्तमम् । तेनासौ गतपापोऽभूद्दिव्यदर्शी च भूमिप

હે ભૂપ! તે ત્રિકાળ સ્નાન કરતો અને ઉત્તમ ગાયત્રી-જપ કરતો; તેથી તે પાપમુક્ત થયો અને દિવ્યદૃષ્ટિ પામી।

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु तेन मार्गेण शंकरः । सह गौर्या विनिष्क्रांतः क्रीडार्थं रम्यपर्वते

એ જ સમયે શંકર ગૌરી સાથે તે માર્ગે બહાર નીકળ્યા, રમ્ય પર્વત પર ક્રીડા કરવા માટે।

Verse 11

स दृष्टः सहसा तेन पिंडारेण महात्मना । प्रणाममकरोद्राजंस्ततस्तं शंकरोऽब्रवीत्

હે રાજન! મહાત્મા પિંડારે તેમને અચાનક જોયા; તેણે પ્રણામ કર્યો, ત્યારબાદ શંકરે તેને કહ્યું।

Verse 12

न वृथा दर्शनं मे स्याद्वरो मे गृह्यतां द्विज । यदभीष्टं महाराज यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

મારું દર્શન વ્યર્થ ન થાઓ. હે દ્વિજ, મારી પાસેથી વર ગ્રહણ કર. હે મહારાજ, તને જે અભીષ્ટ હોય—ભલે તે અતિ દુર્લભ હોય—તોય હું આપું છું.

Verse 13

पिंडारक उवाच । गणोऽहं तव देवेश भवानि त्रिपुरांतक । यथा तथा कुरु विभो नान्यन्मे हृदि वर्तते

પિંડારકે કહ્યું—હે દેવેશ, હે ત્રિપુરાંતક, હે ભવાની! હું તારો ગણ છું. હે વિભો, જેમ ઇચ્છો તેમ મને કરો; મારા હૃદયમાં બીજું કંઈ નથી.

Verse 14

एतत्पिण्डारकं तीर्थ मम नाम्ना प्रसिध्यतु

આ પવિત્ર તીર્થ મારા નામથી ‘પિંડારક તીર્થ’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થાઓ.

Verse 15

भगवानुवाच । भविष्यसि गणोऽस्माकं देहांते त्वं द्विजोत्तम । एतत्पिंडारकंनाम तीर्थमत्र भविष्यति

ભગવાને કહ્યું—હે દ્વિજોત્તમ, દેહાંત પછી તું અમારા ગણમાં જોડાશે. અને અહીં ‘પિંડારક’ નામનું તીર્થ પ્રગટ થશે.

Verse 16

अहमत्र महाष्टम्यां निवेक्ष्यामि महामते । ये च स्नानं करिष्यंति संप्राप्ते चाष्टमीदिने । ते यास्यंति परं स्थानं यत्राहं नित्यसंस्थितः

હે મહામતે, મહાષ્ટમીના દિવસે હું અહીં નિવાસ કરીશ. અષ્ટમીદિન આવે ત્યારે જે અહીં સ્નાન કરશે, તેઓ તે પરમ ધામને પામશે જ્યાં હું નિત્ય સ્થિત છું.

Verse 17

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा महादेवस्तत्रैवांतरधीयत । मंकिः पिंडारकस्तत्र तपस्तेपे दिवानिशम्

પુલસ્ત્યે કહ્યું—આવું કહી મહાદેવ ત્યાં જ અંતર્ધાન થયા. અને મંકિ (પિંડારક) ત્યાં દિવસ-રાત તપશ્ચર્યા કરતો રહ્યો.

Verse 18

ततः कालेन महता त्यक्त्वा देहं दिवं गतः । यत्रास्ते भगवान्रुद्रो गणस्तत्र बभूव ह

પછી ઘણો સમય વીતી ગયા પછી તેણે દેહ ત્યજી સ્વર્ગે ગમન કર્યું; અને જ્યાં ભગવાન રુદ્ર નિવાસ કરે છે, ત્યાં જ તે ગણ થયો.

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं मन्त्रेण चाचरेत्

અતએવ સર્વ પ્રયત્નથી મંત્રોચ્ચાર સાથે સ્નાનવિધિનું આચરણ કરવું જોઈએ.

Verse 20

राजेन्द्र महिषीदानमथाष्टम्यां विशेषतः । य इच्छति सदाऽभीष्टमिह लोके परत्र च

હે રાજેન્દ્ર! વિશેષ કરીને અષ્ટમીના દિવસે મહિષી-દાન કરવું જોઈએ. જે ઇહલોક અને પરલોકમાં સદા અભીષ્ટ ફળ ઇચ્છે (તે આવું કરે).

Verse 25

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पिंडारकतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचविंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘પિંડારકતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો પચ્ચીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.