Adhyaya 18

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम् । मोचकं नरकेभ्यश्च प्राणिनां पापनाशनम्

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—ત્યારબાદ, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, અનુત્તમ યમતીર્થમાં જવું જોઈએ; તે નરકોમાંથી મુક્તિ આપનાર અને પ્રાણીઓના પાપોનો નાશ કરનાર છે।

Verse 2

पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान् । न तेन सुकृतं किंचित्कृतं पार्थिवसत्तम

પૂર્વકાળે ચિત્રાંગદ નામે એક રાજા હતો, જે અત્યંત લોભી હતો. હે રાજશ્રેષ્ઠ, તેણે કોઈપણ પુણ્યકર્મ કર્યું નહોતું.

Verse 3

अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः । परदारहरो नित्यं परवित्तहरस्तथा

તે અત્યંત નિષ્ઠુર અને દુષ્ટ હતો, દેવભક્તો તથા બ્રાહ્મણોને પીડાવનાર. તે સદા પરસ્ત્રીહરણ કરનાર અને પરધન હરણ કરનાર પણ હતો.

Verse 4

सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः । स कदाचिन्मृगयासक्त आरूढोऽर्बुदपर्वते

તે સત્ય અને શૌચથી રહિત, માયા અને મત્સરથી યુક્ત હતો. એક વખત શિકારમાં આસક્ત થઈ અર્બુદ પર્વત પર ચઢ્યો.

Verse 6

पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः । नानापक्षिसमायुक्तो मनोहारी सुविस्तरः

તે સરોવર કમળિનીઓથી ભરપૂર, ગ્રાહ-નક્ર અને માછલીઓથી વ્યાપ્ત હતું. અનેક પ્રકારના પક્ષીઓથી યુક્ત, મનોહર અને વિશાળ હતું.

Verse 7

तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम

તરસથી વ્યાકુળ થઈ તે એ જ જળાશયમાં પ્રવેશ્યો. તત્ક્ષણે એક ગ્રાહે તેને પકડી ભક્ષણ કર્યો, હે નૃપશ્રેષ્ઠ.

Verse 8

तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च । यमदूतैस्ततः क्षिप्तः स नीत्वा पापकृत्तमः

તેના કારણે યમે ભયંકર નરકો રચ્યા. પછી યમદૂતોએ તેને નીચે ફેંકી, તે મહાપાપીને ઘસડતાં નરકમાં લઈ ગયા.

Verse 9

तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्

તેના સ્પર્શમાત્રથી નરકમાં રહેલા બધા જ સુખને પામ્યા. આશ્ચર્યચકિત દૂતોએ ધર્મરાજને તે અદભુત વર્તાંત કહ્યો—નરકવાસીઓમાં કેવી રીતે સુખ ઉત્પન્ન થયું.

Verse 10

तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः । तत्र मेऽतिप्रियं तीर्थं यत्र तप्तं मया तपः

ત્યારે વૈવસ્વત યમે કહ્યું—પૃથ્વી પર અર્બુદાચલ પર્વત છે. ત્યાં મારું અતિપ્રિય તીર્થ છે, જ્યાં મેં સ્વયં તપ કર્યું હતું.

Verse 11

तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् । तैरुक्तं सत्यमेतद्धि मृतोऽसावर्बुदाचले । ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः

‘ત્યાં જ તેને મૃત્યુ આવ્યું—આ જ અહીં કારણ જણાય છે.’ તેમણે કહ્યું—‘આ સત્ય છે; તે અર્બુદાચલ પર મર્યો. ત્યાં મગર દ્વારા પકડાઈ, તે અધમ રાજા મૃત્યુને પામ્યો.’

Verse 12

यम उवाच । मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः । ये मृता मम तीर्थे वै सर्वपातकनाशने

યમે કહ્યું—‘તે (તીર્થના પ્રભાવથી) આને તાત્કાલિક મુક્ત કરો; અને મારા સર્વપાતકનાશક તીર્થમાં જે મર્યા છે, એવા અન્ય લોકોને દંડ માટે હવે ન લાવશો.’

Verse 13

ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम । त्रिविष्टपं मुदा प्राप्तः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

ત્યારે યમરાજના વચનથી તે કિંકરો દ્વારા મુક્ત થયેલો તે પુરુષ, હે નૃપોત્તમ, આનંદપૂર્વક ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ)ને પ્રાપ્ત થયો અને અપ્સરાગણોથી સેવિત થયો।

Verse 14

यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

જે ભક્તિપૂર્વક ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે જરા-મરણથી રહિત પરમ ધામને પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 15

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां यत्र सिद्धिं गतो यमः

અતએવ સર્વ પ્રયત્નથી ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ—વિશેષ કરીને ચૈત્ર શુક્લ ત્રયોદશીએ, જ્યાં યમરાજે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી।

Verse 16

तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव

એ જ સ્થાને મનુષ્યે વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધકર્મ કરવું જોઈએ; હે પાર્થિવ, તેના પિતૃગણ એક કલ્પ સુધી સ્વર્ગમાં સ્થિર રહે છે।

Verse 18

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડના ત્રીજા અર્બુદખંડમાં ‘યમતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો અઢારમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 58

अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः । तेन तत्र ह्रदः प्राप्तः स्वच्छोदकप्रपूरितः

ભ્રમણથી તે અત્યંત થાકી ગયો અને ભૂખ-તરસથી વ્યાકુળ થયો. ત્યાર પછી તે ત્યાં સ્વચ્છ જળથી પરિપૂર્ણ એક સરોવર પાસે પહોંચ્યો.