Adhyaya 11

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે નૃપશ્રેષ્ઠ! ત્યારબાદ પરમ દેવ કોટીશ્વર પાસે જા. જેમના સમ્યક દર્શનથી મનુષ્ય પરમ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 2

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । दक्षिणस्या मुनिवराः कोटिसंख्याप्रमाणतः

હે મહીપતે! સાંભળો—ત્યાં પૂર્વકાળે જે આશ્ચર્ય થયું હતું. દક્ષિણ દિશાથી કોટિ સંખ્યામાં મુનિવરો ત્યાં સમવેત થયા.

Verse 3

अन्योऽन्यं स्पर्धया सर्वे हेलयाऽर्बुदमागताः । अहं पूर्वमहं पूर्वं प्रपश्याम्यचलेश्वरम्

તેઓ બધા પરસ્પર સ્પર્ધાથી, બેદરકારી અને ઉતાવળમાં અર્બુદે આવ્યા—“હું પહેલો, હું પહેલો” એમ કહી અચલેશ્વરના દર્શન માટે આતુર થયા.

Verse 4

आगमिष्यति यः पश्चाद्ब्राह्मणः श्वा भविष्यति । पापीयान्भक्तिरहितः श्रद्धाहीनो भविष्यति

જે પછી આવશે, તે બ્રાહ્મણ હોવા છતાં કૂતરો બનશે; તે વધુ પાપી, ભક્તિહીન અને શ્રદ્ધાહીન બનશે.

Verse 5

इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः

આ રીતે સ્પર્ધા કરતાં તેઓ બેદરકારીથી અર્બુદે આવ્યા; પછી તેઓ બધા આત્મસંયમી બની સમ્યક રીતે વ્રતપરાયણ થયા.

Verse 6

शांतास्तपस्विनः सर्वे वेदविद्याविशारदाः । तेषामीहितमाज्ञाय सम्यक्कामनिषूदनः

તેઓ સર્વે શાંત તપસ્વી, વેદ અને વિદ્યામાં નિપુણ હતા. તેમનો અભિપ્રાય યથાર્થ જાણી કામનિષૂદને યોગ્ય ઉત્તર આપ્યો.

Verse 7

कृपया परयाविष्टो भक्तिभावान्महेश्वरः । कोटिं कृत्वाऽत्मलिंगानां तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः

પરમ કૃપાથી દ્રવિત અને ભક્તોના ભક્તિભાવથી પ્રેરિત મહેશ્વરે પોતાના લિંગોની એક કોટિ પ્રગટ કરી અને એ જ સ્થાને પ્રતિષ્ઠિત થયા.

Verse 8

एकस्मिन्नेव काले तु सर्वैर्दृष्टो महेश्वरः । मुनिभिश्च नृपश्रेष्ठ कोटिसंख्यैः पृथक्पृथक्

એક જ સમયે મહેશ્વર સર્વેને દેખાયા; હે નૃપશ્રેષ્ઠ, કરોડો મુનિઓએ તેમને અલગ અલગ રીતે દર્શન કર્યા.

Verse 9

अथ ते मुनयः सर्वे समं दृष्ट्वा महेश्वरम् । विस्मयोत्फुल्लनयना साधुसाध्विति चाब्रुवन्

પછી તે સર્વ મુનિઓ મહેશ્વરને એકસાથે જોઈ આશ્ચર્યથી વિસ્તૃત નેત્રો કરીને ‘સાધુ! સાધુ!’ એમ બોલ્યા.

Verse 10

भक्तियुक्ता द्विजाः सर्वेऽस्तुवंस्ते वैदिकैः स्तवैः । तेषां तुष्टस्ततः शंभुर्वाक्यमेतदुवाच ह

ભક્તિયુક્ત સર્વ દ્વિજોએ વૈદિક સ્તવોથી તેમની સ્તુતિ કરી. તેમનાથી પ્રસન્ન થઈ શંભુએ ત્યારે આ વચન કહ્યું.

Verse 11

श्रीमहादेव उवाच । तुष्टोऽहं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया हि वः । वरं वै व्रियतां शीघ्रं सर्वैश्चैव पृथक्पृथक्

શ્રીમહાદેવ બોલ્યા—હે મુનિઓ! તમારી પરમ શ્રદ્ધાથી હું પ્રસન્ન છું. તેથી શીઘ્ર વર માગો; અને તમે સૌએ અલગ અલગ પોતપોતાનો વર પસંદ કરો।

Verse 12

ऋषय ऊचुः । एष एव वरोऽस्माकं सर्वेषां हृदि वर्त्तितः । युगपद्दर्शनाद्देव जायतां फलमुत्तमम्

ઋષિઓ બોલ્યા—અમારા સૌના હૃદયમાં આ એક જ વર વસેલો છે. હે દેવ! આ એકસાથે થયેલા દર્શનથી સર્વોત્તમ ફળ પ્રગટ થાઓ।

Verse 13

श्रीमहादेव उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्ब्राह्मणस्य च । दर्शनं ये करिष्यंति तेषां च तीर्थजं फलम्

શ્રીમહાદેવ બોલ્યા—મારું દર્શન વ્યર્થ નહીં જાય, ખાસ કરીને બ્રાહ્મણ માટે. જે મારા દર્શન કરશે, તેમને તીર્થજન્ય ફળ પણ પ્રાપ્ત થશે।

Verse 14

मुनय ऊचुः । अवश्यं यदि दातव्यो वरोऽस्माकं महेश्वर । एकं कोटिमयं लिंगं क्रियतां वृषभध्वज

મુનિઓ બોલ્યા—હે મહેશ્વર! જો અમને અવશ્ય વર આપવો જ હોય, તો હે વૃષભધ્વજ! ‘કોટિલિંગ’ સમાન એક જ કોટિમય લિંગ રચો।

Verse 15

यस्मिन्दृष्टे फलं नृणां जायते कोटिलिंगजम् । एवमेष वरोऽस्माकं दीयतां वृषभध्वज

જેનાં દર્શનથી મનુષ્યોને કોટિલિંગજન્ય ફળ સમાન ફળ મળે—એવો જ અમારો વર છે. હે વૃષભધ્વજ! તે આપો।

Verse 16

पुलस्त्य उवाच । एवं सप्रार्थमानानां मुनीनां भावितात्मनाम् । निर्भिद्य पर्वतश्रेष्ठं सहसा लिंगमुद्गतम्

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—આ રીતે ભાવિતાત્મા મુનિઓ પ્રાર્થના કરતા હતા, ત્યારે પર્વતશ્રેષ્ઠને ભેદીને સહસા એક શિવલિંગ પ્રગટ થયું।

Verse 17

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । कृपया परया सर्वांस्तानृषीन्वसुधाधिप

એ જ સમયે, હે વસુધાધિપ, પરમ કૃપાથી પ્રેરિત એક અશરીરી વાણી તે સર્વ ઋષીઓને સંબોધીને બોલી।

Verse 18

वागुवाच । कोटीश्वराख्यं मे लिंगं लोके ख्यातिं गमिष्यति । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यश्चैनं पूजयिष्यति

વાણી બોલી—‘મારું લિંગ “કોટીશ્વર” નામે લોકમાં પ્રસિદ્ધ થશે. જે માઘ માસના કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીએ તેનું પૂજન કરશે…’

Verse 19

सर्वं कोटिगुणं तस्य फलं विप्रा भविष्यति । दाक्षिणात्यो नरो यस्तु श्राद्धमत्र करिष्यति

…હે વિપ્રો, તેના માટે સર્વ ફળ કોટિગણું થશે. અને જે દક્ષિણ પ્રદેશનો મનુષ્ય અહીં શ્રાદ્ધ કરશે…

Verse 20

फलं कोटिगुणं तस्य गयाश्राद्धसमं भवेत् । तस्माद्विशेषतः पूज्यं मम लिंगं च मानवैः

…તેનું ફળ કોટિગણું થઈ ગયાશ્રાદ્ધ સમાન બને. તેથી મનુષ્યોએ મારા લિંગની વિશેષ શ્રદ્ધાથી પૂજા કરવી જોઈએ।

Verse 21

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा वाणी विरराम महीपते । ततस्ते मुनयः सर्वे गंधधूपानुलेपनैः

પુલસ્ત્ય બોલ્યા—હે મહીપતે! એમ કહી તે વાણી મૌન થઈ ગઈ. ત્યારબાદ બધા મુનિઓ સુગંધ, ધૂપ અને સુગંધિત અનુલેપન લઈને (પૂજનાર્થે) આગળ વધ્યા.

Verse 22

तल्लिंगं पूजयामासुः श्रद्धया परया नृप । पूजयित्वा गताः सिद्धिं सर्वे लिंगप्रसादतः

હે નૃપ! તેમણે પરમ શ્રદ્ધાથી તે લિંગની પૂજા કરી. પૂજા કરીને સૌએ લિંગપ્રસાદથી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી.