Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

ते ऊचतुः । अस्माकं दयितो भर्त्ता काशिराजः प्रतापवान् । निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः

Transliteration

te ūcatuḥ | asmākaṃ dayito bharttā kāśirājaḥ pratāpavān | nihataḥ saṃgare kruddhairyavanaiḥ kālapūrvakaiḥ

Translation

તેઓ બોલ્યા—અમારા પ્રિય પતિ, પ્રતાપવાન કાશીરાજ, જેમનો કાળ આવી ગયો હતો એવા ક્રોધિત યવનોથી યુદ્ધમાં હત થયા।

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• ऊचतुः: they two said
• ऊचतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, द्विवचन

• अस्माकम्: our
• अस्माकम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन; ‘of us/our’

• दयितः: beloved
• दयितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beloved’

• भर्त्ता: husband/lord
• भर्त्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (भर्ता/भर्त्ता)

• काशिराजः: king of Kāśī
• काशिराजः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काश्याः राजा)

• प्रतापवान्: mighty/valorous
• प्रतापवान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रतापवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘possessing valor’

• निहतः: slain
• निहतः: Kriya-viśeṣaṇa (Predicate participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + हन् (धातु) → निहत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘slain’

• संगरे: in battle
• संगरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• क्रुद्धैः: by enraged
• क्रुद्धैः: Karana/Agent-in-passive (Instrumental agent/करण)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘by angry (ones)’

• यवनैः: by Yavanas (foreigners)
• यवनैः: Karana/Agent-in-passive (Instrumental agent/करण)
• Type: Noun
• Root: यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• कालपूर्वकैः: former/earlier
• कालपूर्वकैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल (प्रातिपदिक) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (कालेन पूर्वकाः/पूर्वकं येषाम्) = ‘earlier/previous’ (as qualifier of yavanaiḥ)

Speaker

The two supplicants (likely queens/wives) addressing the manifested goddesses

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Queens or royal women, grief-stricken, narrate the death of the Kāśī king; the background suggests a battlefield memory—fallen standards, dust, and distant flames—contrasted with the sanctity of the tīrtha setting.

Characters & Entities

• Kāśī
• Kāśirāja
• Yavana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid the inevitability of kāla (destiny/time), devotees seek refuge in Devī for restoration of dharma and protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is invoked through the Kāśirāja, linking the tīrtha narrative to the broader sanctity and protection of Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse introduces the devotees’ grievance and the moral crisis prompting divine aid.