Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

इति श्रीस्कन्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskande mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe śrīhāṭakeśvarakṣetramāhātmye suparṇākhyamāhātmyavarṇanaṃnāma tryaśītitamo'dhyāyaḥ

Translation

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતી-સાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, શ્રીહાટકેશ્વર-ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘સુપર્ણાખ્યમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ત્ર્યશીતિતમ અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारार्थक-अव्यय (quotative/closing particle)

• श्रीस्कन्दे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कन्दे: Adhikarana (Text-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् स्कन्दः)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Text-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection) of eighty-one thousand
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Section-location)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; द्विगु-समासः (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Section-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन

• षष्ठे: in the sixth
• षष्ठे: Adhikarana (Ordinal qualifier)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (qualifying नागरखण्डे): "in the sixth"

• नागरखण्डे: in the Nāgara-khaṇḍa
• नागरखण्डे: Adhikarana (Section-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नागर (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (नागरस्य खण्डः)

• श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Śrī Hāṭakeśvara sacred field
• श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Topic-location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + हाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (श्रीहाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्)

• सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनम्: the narration of the glory of (the one) named Suparṇa
• सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुपर्ण (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; तत्पुरुषः (सुपर्णाख्यस्य माहात्म्यस्य वर्णनम्)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used to indicate title): "named/called"

• त्र्यशीतितमः: eighty-third
• त्र्यशीतितमः: Karta (Predicate-adjective/विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्र्यशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + तम (तद्धित-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; क्रमवाचक (ordinal): 83rd

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

Speaker

Colophon (textual marker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Suparṇākhya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: scribal flourish, chapter title banner ‘Suparṇākhya-māhātmya-varṇanam’, temple emblem of Śrīhāṭakeśvara, and a closing lamp.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Nāgara-khaṇḍa
• Śrīhāṭakeśvara-kṣetra
• Suparṇākhya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; it primarily preserves textual structure and authoritative framing rather than a doctrinal teaching.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śrīhāṭakeśvara-kṣetra, specifically the Suparṇākhya māhātmya section.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; colophons serve cataloging and transmission purposes.