Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

योऽन्योऽपि नैमिषारण्ये तद्रूपं कुरुते तपः । ब्रह्मलोके गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

Transliteration

yo'nyo'pi naimiṣāraṇye tadrūpaṃ kurute tapaḥ | brahmaloke gatistasya jāyate nātra saṃśayaḥ

Translation

નૈમિષારણ્યમાં જે કોઈ પણ એ જ પ્રકારનું તપ કરે, તેની બ્રહ્મલોક-ગતિ થાય—એમાં શંકા નથી।

Word by Word

• यः: who(ever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (relative pronoun)

• अन्यः: another person
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: 'also/even')

• नैमिष-अरण्ये: in the Naimiṣa forest
• नैमिष-अरण्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नैमिषस्य अरण्यम्)

• तत्-रूपम्: that same form/manner
• तत्-रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य रूपम् = 'that form/manner')

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• तपः: penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (कर्मरूपे)

• ब्रह्मलोके: in Brahmaloka
• ब्रह्मलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)

• गतिः: attainment/going
• गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• जायते: arises/comes to be
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• न: no/not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधाव्यय (negation particle)

• अत्र: here/in this
• अत्र: Adhikarana (Scope/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशाव्यय (locative adverb: 'here/in this matter')

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta/Predicate nominal (कर्ता/विधेय)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Śukra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vṛtra

Visual Art Cues

Scene: A declarative teaching: the forest of Naimiṣa as a gateway—any aspirant who performs the same tapas attains Brahmaloka; imagery can show a tapasvin and a luminous Brahmaloka vision (Brahmā’s realm).

Characters & Entities

• Naimiṣāraṇya
• Brahmaloka (Brahmā’s realm)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha’s grace is universal: anyone who follows the prescribed austerity can gain elevated spiritual destinations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Naimiṣāraṇya, explicitly named as the place where tapas yields Brahmaloka-gati.

What ritualistic prescription is mentioned?

To perform “tad-rūpa” tapas—i.e., austerity in the same manner as described (long, resolute, meditative discipline).