Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

तथाऽर्जुनोऽपि तं श्रुत्वा समायातं भृगूत्तमम् । सैन्येन महता युक्तं प्रतिज्ञाधारिणं तथा

Transliteration

tathā'rjuno'pi taṃ śrutvā samāyātaṃ bhṛgūttamam | sainyena mahatā yuktaṃ pratijñādhāriṇaṃ tathā

Translation

તેમ જ અર્જુને પણ સાંભળ્યું કે ભૃગુવંશના ઉત્તમ ઋષિ આવ્યા છે—પ્રતિજ્ઞાધારી અને મહાસેનાથી યુક્ત—તેથી તેણે યોગ્ય રીતે તૈયારી કરી।

Word by Word

• तथा: thus, likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमानार्थक क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘thus/likewise’)

• अर्जुनः: Arjuna
• अर्जुनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st case), एकवचन

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: ‘also/even’)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd case), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Sambandha (पूर्वकाल/Adverbial)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having heard’

• समायातम्: arrived, come
• समायातम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘आगत’ (agreeing with तम्)

• भृगूत्तमम्: the best of the Bhṛgus
• भृगूत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृगु + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘भृगूणाम् उत्तमः’); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सैन्येन: with an army
• सैन्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd case), एकवचन

• महता: great, large
• महता: Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with सैन्येन)

• युक्तम्: joined with, accompanied by
• युक्तम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with तम्/भृगूत्तमम्)

• प्रतिज्ञाधारिणम्: one who keeps/holds a vow
• प्रतिज्ञाधारिणम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रतिज्ञा + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपपद/षष्ठीभाव: ‘प्रतिज्ञां धारयति’); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्त क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘likewise’)

Speaker

Narrator (Sūta, continuing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Arjuna, alerted to the arrival of a formidable Bhṛgu-line leader with a great army, stands poised—bow at hand—amid a camp of banners, chariots, and conch-shell signals, the air thick with anticipation.

Characters & Entities

• Arjuna (Kārtavīrya Arjuna)
• Bhṛgu lineage (Paraśurāma/Jamadagnija)
• Army (sainya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It underscores how vows (pratijñā) drive destiny in Purāṇic storytelling, shaping conflicts that become moral exemplars.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; it functions as narrative progression within the Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes hearing of an arrival, the vow-bearing character, and the presence of an army.